Gelir Vergisi Kanununun 19 uncu
maddesinin (4) numaralı fıkrasının üçüncü bendinde 5228 sayılı
Kanunla yapılan değişiklik sonrasında özel maliyet bedeli
niteliğindeki harcamalar ile binalara ilişkin harcamalarda ve
Vergi Usul Kanununun mükerrer 290 ıncı maddesi uyarınca finansal
kiralama sayılan hallerde yatırım indirimi istisnası
uygulamasına yönelik açıklamalar sirkülerin konusunu
oluşturmaktadır.
2. Özel Maliyet Bedeli
Niteliğindeki Harcamaların Yatırım İndirimi İstisnası
Karşısındaki Durumu
2.1. Yasal Düzenleme
5228 sayılı Kanunla Gelir
Vergisi Kanununun 19 uncu maddesinin (4) numaralı fıkrasının
üçüncü bendinde yer alan “Gayri maddi haklar” ibaresi, “Gayri
maddi haklar ile ekonomik ömrü 5 yıldan daha kısa olan özel
maliyet bedelleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Yapılan değişiklikle,
gayri maddi haklar
ile ekonomik ömrü 5
yıldan daha kısa olan özel maliyet bedeli niteliğindeki
harcamalar için
yatırım indirimi istisnası uygulanamayacaktır.
Söz konusu düzenleme,
31.07.2004 tarihinden itibaren geçerli olduğundan uygulamada bu
tarihin esas alınması gerekmektedir.
2.2. Özel Maliyet Bedeli
Niteliğindeki Harcamaların İstisnadan Yararlanma Koşulu
Anılan düzenleme ile
31.07.2004 tarihinden
itibaren gerçekleştirilen özel maliyet bedeli niteliğindeki
harcamalar, bu
harcamaların ekonomik ömrünün 5 yıl ve daha uzun olması
kaydıyla, yatırım indirimine konu olabilecektir.
Dolayısıyla, 5228 sayılı
Kanunun yürürlüğe girdiği 31.07.2004 tarihinden sonra ekonomik
ömrü 5 yıldan daha kısa olan özel maliyet bedeli niteliğindeki
harcamalarla ilgili olarak yatırım indirimi istisnasından
yararlanma imkanı bulunmamaktadır.
2.3. Özel Maliyet Bedeline
İlişkin Ekonomik Ömrün Tespiti
Yatırım indirimi istisnası,
ekonomik ömrü 5 yıl ve daha fazla olan özel maliyet bedeli
niteliğindeki harcamalara uygulanabileceğinden, ekonomik ömrün
hesabında dikkate alınacak sürenin belirlenmesi gerekmektedir.
Özel maliyet bedeline ilişkin
ekonomik ömrün hesabında süre,
yatırımın tamamlanıp aktife
alınması ve kullanılmaya hazır hale getirilmesinden itibaren
başlatılacaktır.
İşletmenin tamamladığı ve özel maliyet bedeli olarak
aktifleştirdiği yatırıma ilişkin harcamalar için yatırımın
tamamlanmasından sonraki kullanım süresinin
5 yıldan fazla olması şartıyla,
yatırım indirimi istisnası uygulanabilecektir.
Diğer bir anlatımla, yatırım
dönemi olarak adlandırılan ve iktisadi kıymetin meydana
getirilmesi için geçen süre, iktisadi kıymetin ekonomik ömrüne
dahil edilmeyecektir. Bu nedenle, yatırım indirimi istisnasından
yararlanmaya harcamaların yapıldığı yıldan itibaren başlanacak
olmakla birlikte; özel maliyet bedeline ilişkin ekonomik ömür,
yatırımın tamamlanıp aktife alınması ve kullanılmaya hazır hale
getirilmesinden itibaren hesaplanacaktır.
2.4. Kira Süresinin
Uygulamaya Etkisi
Özel maliyet bedeli
niteliğindeki harcamalar, belirli bir yatırım süresi içerisinde
gerçekleştirildiğinden ve ekonomik ömrün tespitinde yatırımın
tamamlanmasından sonraki süre dikkate alınacağından, uzun süreli
kira sözleşmelerinde
yatırım tamamlandıktan sonraki
kullanıma ilişkin sürenin 5 yıl ve daha fazla olması şartıyla
yatırım indirimi istisnasından yararlanılabilecektir.
Yatırımın tamamlanıp özel
maliyet bedelinin aktife alınması ve kullanıma hazır hale
gelmesinden sonraki kullanıma ilişkin sürenin 5 yıldan az olması
durumunda, daha önce indirim konusu yapılan istisna tutarı
nedeniyle haksız yere kazançtan indirim söz konusu olduğundan,
indirimden yararlananlar hakkında genel hükümlere göre cezalı
tarhiyat yapılacağı tabiidir.
Örnek 1:
49 yıllığına kiralanan bir kamu
arazisi üzerine 5 yılda inşa edilen bir otel binasına ilişkin
harcamalar, yatırımın tamamlandığı tarihten sonraki kullanıma
ilişkin kira süresi 5 yıldan uzun olduğundan, yatırım indirimi
istisnasına konu edilebilecektir.
Örnek 2:
10 yıllığına kiralanan bir arsa
üzerine mal ve hizmet üretim yeri olarak kullanılmak üzere inşa
edilen bir bina, 6 yılda tamamlanmıştır. Bu binanın kullanım
süresi (ekonomik ömrü), kira sözleşmesine göre 10 yıldan arta
kalan 4 yıldır.
Örneğimize göre özel maliyet
bedelinin ekonomik ömrünün 5 yıldan az olması nedeniyle, söz
konusu harcamaların yatırım indirimi istisnasından
yararlandırılması mümkün değildir. Dolayısıyla, mükellef
hakkında, söz konusu bina için yapılan ve önceki dönemlerde
yatırım indirimi istisnasına konu edilen özel maliyet bedeli
niteliğindeki harcama toplamı nedeniyle, haksız yere kazançtan
indirime neden olduğundan dolayı, genel hükümlere göre cezalı
tarhiyat yapılacaktır.
2.5. Bina İnşasına İlişkin
Özel Maliyet Bedeli Niteliğindeki Harcamalarda İstisnadan
Yararlanma Koşulu
Özel maliyet bedeli
niteliğindeki harcamaların bina inşasına ilişkin olması halinde,
söz konusu harcamalarla ilgili yatırım indirimi istisnasından
yararlanılabilmesi için
anılan binanın mal ve hizmet
üretim yeri olarak kullanılmak üzere inşa edilmesi
gerekmektedir.
3. Binalara İlişkin
Harcamalarda Yatırım İndirimi İstisnası Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun 19
uncu maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca, bina
harcamalarının yatırım indirimi istisnasına konu edilebilmesi
için mal ve hizmet üretim yeri olarak kullanılmak üzere inşa
edilmiş olması şartı aranmaktadır.
Mal ve hizmet üretim yeri
konusunda aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur.
3.1. Mal Üretim Yeri
Mal üretim yeri, 6948 sayılı
Sanayi Sicil Kanunundan hareketle bir maddenin vasıf, şekil,
hassa ve terkibini, makine, cihaz, tezgah, alet veya diğer
vasıta ve kuvvetlerin yardımı ile veya sadece el emeği ile
kısmen veya tamamen değiştirmek veya bu maddeleri işlemek
suretiyle devamlı ve seri halinde imal veya istihsal edilen
yerler ile maddelerin çıkarılıp işlendiği yerler olarak
tanımlanabilir.
Mal üretim yeri olarak
kullanılmak üzere inşa edilen binalara yönelik harcamalar
yatırım indirimi istisnasına konu edilebilecektir.
Ayrıca, üretim faaliyetine
katkıda bulunan unsurlar arasında sayılan idari bölümler, depo,
yemekhane, laboratuar ve benzerleri, inşa edilen fabrika binası
ve müştemilatında yer alması halinde, mal üretim yeri olarak
değerlendirilecektir.
3.2. Hizmet Üretim Yeri
Hizmet, mal üretimi faaliyeti
dışında kalan işlemler olarak tanımlanabilir. Bu işlemler; bir
şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak,
temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek,
kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi şekillerde
gerçekleşebilir. Bu işlemlerin gerçekleştirildiği yerler hizmet
üretim yerleridir.
Hizmet üretimini
gerçekleştirmek üzere
inşa edilen ve hizmet üretimi
için gerekli olan binalar
yatırım indirimi istisnasına konu edilebilecektir.
Örneğin eğitim, sağlık,
kültür, spor, turizm, haberleşme, reklamcılık, fuarcılık, mal
alım-satımı, depolama v.b. faaliyetlerin yapıldığı yerler
yatırım indirimi uygulaması açısından hizmet üretim yerleridir.
3.3. Yatırım İndirimi
İstisnası Kapsamı Dışındaki Binalar
Yukarıdaki açıklamalar
dikkate alındığında;
· Mal ve hizmet üretim yeri
olarak kullanılsalar dahi satın alma suretiyle iktisap edilen
binalar için yapılan harcamalar,
· Mal ve hizmet üretim yeri
olarak kullanılmayan binaların inşası için yapılan harcamalar,
· Mal ve hizmet üretim yeri
olarak kullanılmakta olan veya başka amaçla inşa edilmiş
olmasına karşılık mal veya hizmet üretim yerine dönüştürülen
binalar için yapılan tadilat, tamirat harcamaları,
· Özel maliyet bedeli
niteliğindeki harcamalardan Sirkülerin 2. bölümündeki koşullara
uymakla birlikte, kiralanmış mevcut bir bina için Vergi Usul
Kanununun 272 nci maddesi kapsamında yapılan harcamalar,
· Fabrika binası ve
müştemilatının bulunduğu alan dışında ayrı bir yerde inşa edilen
lojman ve idari binalarla, üretime katkısı bulunmayan spor
salonu ve sosyal alanlara ilişkin harcamalar
yatırım indirimi istisnasına
konu edilemeyecektir.
4. Vergi Usul Kanununun
Mükerrer 290 ıncı Maddesi Uyarınca Finansal Kiralama Sayılan
Hallerde Yatırım İndirimi İstisnası Uygulaması
3226 sayılı Finansal Kiralama
Kanununun 28 inci maddesi kapsamı dışında kalan, ancak Vergi
Usul Kanununun mükerrer 290 ıncı maddesi uyarınca finansal
kiralama sayılan hallerde de
kiralayan,
Gelir Vergisi Kanununun 19 uncu maddesindeki şartları taşımak
kaydıyla yatırım indirimi istisnasından yararlanabilecektir.
Duyurulur.
 |
Osman ARIOĞLU
Bakan a.
Gelirler Genel Müdürü
|
