1. Giriş
2005 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının
vergilendirilmesinde dikkate alınacak indirim oranının tespiti
ve indirim oranı uygulanarak beyan edilecek menkul sermaye
iratlarına ilişkin açıklamalar bu Sirkülerin konusunu
oluşturmaktadır.
2. İndirim Oranı
Gelir Vergisi Kanununun 76 ncı maddesi hükmüne
göre, aynı Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5, 6, 7,
12 ve 14 numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına
(döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kar payları,
dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler
ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde
edilenler hariç) indirim oranının uygulanması suretiyle
bulunacak kısım, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak
dikkate alınacaktır.
İndirim oranı; Vergi Usul Kanununa göre o yıl
için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı
dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan
bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle tespit
edilmektedir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2005 yılı
için tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranı % 9,8’dir.(1)
Bu dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan
bileşik ortalama faiz oranı ise % 18,25’dir.
Buna göre, 2005 yılı gelirlerine uygulanacak
indirim oranı (% 9,8 / % 18,25 =) %
53,7 olmaktadır.
3. İndirim Oranı Uygulanarak Beyan Edilecek
Menkul Sermaye İratları
2005 takvim yılında elde edilen menkul sermaye
iratlarından;
- Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin
ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde sayılan her nevi tahvil ve
Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme
İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler,
- Her nevi alacak faizleri,
- Menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan kar payları
indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan
edilecektir.
Dövize, altına veya başka bir değere endeksli
menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul
kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında
indirim oranı uygulanmayacaktır.
Ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar
için indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
4. 26/07/2001 Tarihinden İtibaren İhraç
Edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarından Elde Edilen
Gelirlerde İstisna Uygulaması
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 59 uncu madde
hükmü ile 26/07/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen
Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden
çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının 2001 yılında
50 milyar lirası, 2002 ve izleyen yıllarda bu tutarın veya
artırılmış tutarın her yıl için belirlenen yeniden değerleme
oranında artırılması ile bulunacak tutar gelir vergisinden
istisna edilmiştir.
Bu hükme göre, 2005 yılında söz konusu
gelirlere uygulanacak istisna tutarı; 2004 yılı istisna tutarı
olan 156.505,29 YTL’nin 2004 yılı için belirlenen yeniden
değerleme oranında(2)
artırılması sonucu (156.505,29 x % 11,2=)
174.033,88 YTL
olmaktadır. İstisna kapsamına giren söz konusu kazançlar için
yıllık beyanname verilmeyeceği gibi, diğer gelirler dolayısıyla
verilecek yıllık beyannameye de bu kazançlar dahil
edilmeyecektir.
5. Beyan Edilmeyecek Menkul Sermaye
İratları
Gelir Vergisi Kanununun geçici 55 inci maddesi
hükmü uyarınca, vergi kesintisine tabi tutulmuş olan mevduat
faizleri, özel finans kurumlarınca kar ve zarar katılma hesabı
karşılığında ödenen kar payları ve repo gelirleri ile menkul
kıymetler yatırım fonları katılma belgelerine ödenen kar payları
veya bu fonların katılma belgelerinin İstanbul Menkul Kıymetler
Borsasında alım-satımından elde edilen kazançlar ile Türkiye’de
kurulu vadeli işlem ve opsiyon borsalarında yapılan işlemler
sonucunda elde edilen kazançlar tutarı ne olursa olsun beyan
edilmeyecektir. Dolayısıyla bu gelirlerde indirim oranı
uygulamasının herhangi bir önemi bulunmamaktadır.
Söz konusu gelirlerin ticari işletmeye dahil
olması halinde, geçici 55 inci madde kapsamında
değerlendirilmesi mümkün değildir.
Gerçek kişilerce 2005 yılında elde edilen
menkul sermaye iratlarının beyan edilip edilmeyeceğine ilişkin
ayrıntılı açıklamalar, örneklerle “MENKUL
SERMAYE İRADI ELDE EDENLERİN GELİR VERGİSİ BEYANNAME DÜZENLEME
REHBERİ’nde yer
alacaktır.
Duyurulur.
 |
Osman ARIOĞLU
Gelir İdaresi Başkanı
|
