2002 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratları ile diğer kazanç
ve iratların vergilendirilmesine ilişkin olarak aşağıdaki açıklamaların
yapılmasına gerek görülmüştür.

    1- 2002 Takvim Yılında Elde Edilen Menkul Sermaye İratlarının 
   Beyanında Dikkate Alınacak İndirim Oranı

    Gelir Vergisi Kanununun 76 ncı maddesi hükmüne göre, aynı Kanunun 75 inci
maddesinin ikinci fıkrasının 5, 6, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yer alan
menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kar
payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile
döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) indirim
oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısım, bu iratların beyanı sırasında
indirim olarak dikkate alınmaktadır.
    İndirim oranı; Vergi Usul Kanununa göre o yıl için tespit edilmiş olan
yeniden değerleme oranının, aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu
ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranına bölünmesi sureti ile tespit
edilmektedir.
    Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2002 yılı için tespit edilmiş olan
yeniden değerleme oranı %59,0'dır.(1) Aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine
bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı ise %67,5'dir.
     Buna göre, 2002 yılı gelirlerine uygulanacak indirim oranı (%59,0/%67,5=)
% 87,4 olmaktadır.

    2- 2002 Takvim Yılında Elde Edilen Menkul Sermaye İratlarının Beyanı

    2002 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının yıllık
beyannameyle beyan edilip edilmeyeceğinin tespitinde aşağıdaki hususların
dikkate alınması gerekmektedir.
    - Gelir Vergisi Kanununun geçici 55 inci maddesi hükmü uyarınca, vergi
kesintisine tabi tutulmuş olan mevduat faizleri, özel finans kurumlarınca kar
ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları ve repo gelirleri ile
menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları
tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecektir.
    - 26/7/2001 tarihinden itibaren ihraç edilmiş Devlet tahvili ve Hazine
bonosu faiz gelirlerinin Gelir Vergisi Kanununun geçici 59 uncu maddesine göre
vergiden istisna edilen kısmı beyan edilmeyecektir.
    - 7/10/2001 tarihinden itibaren düzenlenen şahıs sigorta poliçeleri
dolayısıyla elde edilen ve 4697 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 75 inci
maddesinin ikinci fıkrasına eklenen 15 numaralı bentte tanımlanan menkul
sermaye iratları beyan edilmeyecektir.
    - Yukarıda belirtilenler dışında kalan ve gayri safi tutarları toplamı 6
milyar 650 milyon TL.'nı aşmayan menkul sermaye iratlarından, vergi
kesintisine tabi tutulmuş olanlar ile vergi alacağı dahil kurumlardan elde
edilen kar payları beyan edilmeyecektir.
    - Menkul sermaye iratları toplamının 6 milyar 650 milyon TL.'nı aşıp
aşmadığının tespitinde indirim oranı ve istisna uygulanabilecek menkul sermaye
iratlarının, indirim oranı ve istisna uygulandıktan sonra kalan kısımlarının
dikkate alınması, bu iratların beyan edilmesinin gerektiği durumlarda ise
indirim oranı ve istisna uygulandıktan sonra kalan kısımlarının beyan edilmesi
gerekmektedir.
    - Vergi kesintisine tabi olmayan menkul sermaye iratlarının, tutarına
bakılmaksızın beyan edilmesi gerekmektedir.

    3- İndirim Oranı Uygulanarak Beyan Edilecek Menkul Sermaye İratları
    
    2002 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından;
    - Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5 numaralı
bendinde sayılan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut
İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul
kıymetlerden sağlanan gelirler,
    - Her nevi alacak faizleri,
    - Menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan kar payları,
    indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
    Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz
cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye
iratlarının beyanında indirim oranının uygulanması mümkün bulunmamaktadır.
    Ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması
söz konusu değildir.

    4- 26/07/2001 Tarihinden İtibaren İhraç Edilen Devlet Tahvili ve
    Hazine Bonolarından Elde Edilen Gelirlerde İstisna Uygulaması

    Gelir Vergisi Kanununa 4710 sayılı Kanunla eklenen geçici 59 uncu madde
hükmü ile 26/7/2001 - 31/12/2002 tarihleri arasında ihraç edilen Devlet
tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından
sağlanan diğer kazançlar toplamının 2001 yılında 50 milyar lirası, 2002 ve
izleyen yıllarda bu tutarın ya da arttırılmış tutarın her yıl için belirlenen
yeniden değerleme oranında arttırılması ile bulunacak tutar gelir vergisinden
istisna edilmiştir.
    Bu hükme göre, 2002 yılında söz konusu gelirlere uygulanacak istisna
tutarı 50 milyar liranın 2001 yılı için belirlenen yeniden değerleme
oranında(2) artırılması sonucu (50 milyar X %53,2=) 76 milyar 600 milyon lira
olmaktadır. İstisna kapsamına giren söz konusu kazançlar için yıllık beyanname
verilmeyeceği gibi, diğer gelirler dolayısıyla verilecek yıllık beyannameye de
bu kazançlar dahil edilmeyecektir.
    İstisna; faiz gelirleri açısından indirim oranı, elden çıkarma dolayısıyla
elde edilen diğer kazançlar açısından ise mükellefin tercihine bağlı olarak
maliyet bedelinin endekslenmesi veya indirim oranı uygulandıktan sonra bulunan
tutara uygulanacaktır.
    İstisna; faiz gelirleri ile elden çıkarma dolayısıyla elde edilen diğer
kazançlar toplamına uygulanacaktır. Bir gerçek kişinin, hem faiz hem de elden
çıkarma dolayısıyla elde ettiği kazancın bulunması ve gelir toplamının istisna
sınırını aşması halinde, istisnanın hangi kazanca uygulanacağı mükellefçe
serbestçe belirlenecektir.
    26/07/2001 tarihinden itibaren ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine
bonolarının elden çıkarılmasından doğan kazançlar açısından Gelir Vergisi
Kanununun geçici 56 ncı maddesinde yer alan 3 milyar 500 milyon liralık
istisnadan ayrıca yararlanılamayacaktır. Söz konusu tarihten önce ihraç
edilmiş Devlet tahvili ve Hazine bonoları ile diğer menkul kıymetlerin elden
çıkarılmasından doğan kazançlar açısından ise geçici 56 ncı maddede yer
alan istisnadan yararlanılabilecektir.
    İstisna sadece gerçek kişilerce elde edilen kazançlar yönünden geçerli
olup, ticari işletmelere ait olan bu tür gelirler ile ilgili olarak
uygulanmayacaktır.
    Tebliğ olunur.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
(1) 8/12/2002 tarih ve 24957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 310 Seri No.lu
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
(2) 1/12/2001 tarih ve 24600 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 301 Seri No.lu
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile açıklanmıştır.


 

Başa Dön