|
21/02/2007 tarihli ve 5582 sayılı Konut
Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun1 ile 13/7/1956 tarihli ve
6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun2 29 uncu
maddesinde yapılan değişiklikler uyarınca konut finansmanı
sistemi kapsamında yapılacak işlemlerde, banka ve sigorta
muameleleri vergisi (B.S.M.V) istisnası uygulanmasına ilişkin
açıklamalar bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.
Bu Tebliğde yer alan;
a) Konut
finansmanı,
28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun3
38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut
finansmanını,
b)
Konut finansmanı kuruluşları,
2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinin ikinci
fıkrasında tanımlanan konut finansmanı kuruluşlarını,
c)
Konut finansmanı fonu,
2499 sayılı Kanunun 38/B maddesinde tanımlanan konut finansmanı
fonunu,
d)
İpotek finansmanı kuruluşları,
2499 sayılı Kanunun 39/A maddesinde tanımlanan
ipotek finansmanı kuruluşlarını,
e) Tüketici,
23/02/1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanunun4
3 üncü maddesinin (e) bendinde tanımlanan tüketiciyi,
ifade etmektedir.
1- 5582 sayılı Kanun ile 6802 sayılı Gider
Vergileri Kanununda Yapılan Düzenlemeler ve İstisna Uygulamaları
5582 sayılı Kanunun 6/3/2007 tarihinde yürürlüğe
giren 30 uncu maddesi ile 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun
“İstisnalar” başlıklı 29 uncu maddesinin (i) ve (u) bentleri
değiştirilmiş ve maddeye (y) bendi eklenmiştir. Söz konusu
bentlerde yapılan düzenlemelere ilişkin açıklamalar aşağıda yer
almaktadır.
a)
6802 Sayılı Kanunun 29/i Maddesinde Düzenlenen
İstisna
6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin 5582
sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile değiştirilen (i) bendinde;
“Emeklilik sözleşmeleri, hayat sigortaları (hayat sigortalarında
ferdi kaza, hastalık sonucu maluliyet ve tehlikeli hastalıklar
teminatlarının da ek teminat olarak verildiği sözleşmeler dahil)
ve sağlık sigortaları ile ihracata ait nakliyat sigortalarında
ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin
birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanı kapsamında
yapılan sigortalarda sözleşme ve poliçe üzerinden alınan
paralar” hükmü yer almaktadır.
Maddede yapılan düzenleme gereğince, sigorta
şirketleri tarafından konut finansmanı kapsamında yapılacak
sigorta sözleşme ve poliçeleri dolayısıyla lehe alınan paralar,
6/3/2007 tarihinden itibaren B.S.M.V’den
istisna olacaktır.
b) 6802 Sayılı Kanunun 29/u Maddesinde
Düzenlenen İstisna
6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin 5582
sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile değiştirilen (u) bendinde;
“Bankalar, sigorta şirketleri, emeklilik şirketleri ve ipotek
finansmanı kuruluşlarının kuruluşlarında veya sermayelerini
artırdıkları sırada çıkardıkları hisse senetlerinin itibarî
değerlerinin üzerinde elden çıkarılması sonucu kendi lehlerine
kalan paralar” hükmü yer almaktadır.
Bu bentte yapılan düzenlemeyle, ipotek finansmanı
kuruluşlarının, kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları
sırada çıkardıkları hisse senetlerinin itibarî değerlerinin
üzerinde elden çıkarılması sonucu lehlerine kalan paralar,
6/3/2007 tarihinden itibaren B.S.M.V’den
istisna olacaktır.
c) 6802 Sayılı Kanunun 29/y Maddesinde
Düzenlenen İstisna
6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine 5582 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesiyle eklenen (y) bendinde; “İpotek
finansmanı kuruluşlarının, konut finansmanı kuruluşlarının ve
konut finansmanı fonlarının, 2499 sayılı Sermaye Piyasası
Kanununun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut
finansmanı kapsamında yaptıkları tüm işlemler dolayısıyla lehe
alınan paralar” hükmü yer almaktadır.
Bu bent hükmü uyarınca, ipotek finansmanı
kuruluşlarının, konut finansmanı kuruluşlarının ve konut
finansmanı fonlarının, konut finansmanı kapsamında yaptıkları
işlemler dolayısıyla lehe alacakları paralar (krediyi
kullanandan alınan erken ödeme, istihbarat, ekspertiz ücretleri
vb. dahil), 6/3/2007 tarihinden itibaren B.S.M.V’den
istisna olacaktır.
5582 sayılı Kanunun 20 nci
maddesi ile 2499 sayılı Kanuna eklenen 38/A maddesinin birinci
fıkrasında; “Konut finansmanı, konut edinmeleri amacıyla
tüketicilere kredi kullandırılması, konutların
finansal kiralama yoluyla
tüketicilere kiralanması, sahip oldukları konutların teminatı
altında tüketicilere kredi kullandırılmasıdır. Bu kapsamdaki
kredilerin yeniden finansmanı amacıyla kullandırılan krediler de
konut finansmanı kapsamındadır.” hükmü ile konut finansmanı
tanımlanmıştır. Ayrıca, aynı maddenin ikinci fıkrasında konut
finansmanı kuruluşları belirtilmiştir. Buna göre; konut
finansmanı kuruluşları, konut finansmanı amacıyla doğrudan
tüketiciye kredi kullandıran ya da
finansal kiralama yapan bankalar ile
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından konut
finansmanı faaliyetinde bulunması uygun görülen
finansal kiralama şirketleri ve
finansman şirketleridir.
2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinin birinci
fıkrasında yer alan tüketiciler ifadesi, 4077 sayılı Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin (e) bendinde; bir
mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen,
kullanan veya yararlanan gerçek ya
da tüzel kişiler şeklinde tanımlanmıştır.
Bu hükümlere göre 6802 sayılı Kanunun 29/y
maddesinde yer alan istisna hükmünün, konut finansmanı
kuruluşlarının yukarıda tanımı bulunan tüketici kapsamına giren
kişilerle, konut finansmanı kapsamında yaptıkları işlemler
dolayısıyla lehe aldıkları paralara uygulanması gerekmektedir.
Ticari veya mesleki amaçlarla edinilen bir konuta ilişkin olarak
kullandırılan krediler dolayısıyla lehe kalan paralara, konut
teminatlı olarak verilen bir kredinin kısmen veya tamamen
mesleki ya da ticari amaçla
kullanılması halinde bu kredi dolayısıyla lehe kalan paralara,
B.S.M.V istisnası uygulanması mümkün değildir.
Yukarıda yer alan hükümler ve açıklamalar
çerçevesinde ;
- kurumlar vergisinden muaf olsun olmasın
kazançları kurumlar vergisinin konusuna giren mükelleflerin,
ticaret şirketlerinin veya ticari amaçla kurulmuş ortaklık
ya da işletmelerin; gerek konut
edinme amacıyla kullandığı krediler gerekse sahip olduğu konutu
teminat göstermek suretiyle kullandığı krediler dolayısıyla lehe
kalan paralara,
- gerçek kişilerin; mesleki veya ticari amaçla
kullanacağı konutları edinmek için aldığı krediler, sahip olduğu
konutu teminat göstererek aldığı ve kısmen veya tamamen mesleki
ya da ticari amaçla kullandığı
krediler dolayısıyla lehe kalan paralara,
6802 sayılı Kanunun 29/y maddesindeki istisna
hükmünün uygulanması mümkün değildir.
2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinde tanımlanan
konut finansmanı kapsamında, B.S.M.V istisnası uygulanması
gereken işlemler aşağıda yer almaktadır.
- Konut edinmeleri amacıyla tüketicilere kredi
kullandırılması
Konut finansmanı kuruluşları tarafından
tüketicilere, konut edinmeleri amacıyla, konut finansmanı
kapsamında kullandırılan kredilere ilişkin lehe alınan paralar,
B.S.M.V’den istisnadır.
Örnek 1
(X) Bankası tarafından konut edinimi amacıyla
bayan (C)’ye 120.000-YTL tutarında 120 ay vadeli ipotekli konut
kredisi kullandırılmıştır. Bu kredinin taksit tutarı 1.500-YTL
olarak belirlenmiştir. (X) Bankasının, taksit dönemlerinde faiz,
komisyon ve benzeri adlarla lehe aldığı paranın 500-YTL olması
halinde, bu tutarın tamamı B.S.M.V’den
istisna olacaktır.
Ancak bayan (C) konut finansmanı kapsamında
kullandığı kredi ile sahip olduğu konutu, mesleki
ya da ticari bir amaçla kullanırsa,
bu krediye ilişkin (X) bankasının lehe aldığı 500-YTL, B.S.M.V’ye
tabi olacaktır.
- Sahip oldukları konutların teminatı altında
tüketicilere kredi kullandırılması
Konut finansmanı kuruluşları tarafından
tüketicilere, sahip oldukları konutların teminatı altında
kullandırılan krediler dolayısıyla lehe alınan paralar, B.S.M.V’den
istisnadır. Ancak, tüketicinin kendisinin sahip olmadığı
konutların teminatı altında kullandırılan krediler dolayısıyla
lehe alınan paralara B.S.M.V istisnası uygulanması mümkün
değildir.
Öte yandan, tüketicilerin ortak mülkiyet şeklinde
sahip olduğu bir konuttaki hissesinin konut finansmanı
kapsamında, ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde “konut
olarak” teminat gösterilebilmesinin mümkün olması halinde, B.S.M.V
istisnası uygulanacaktır.
2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinde belirtilen
“sahip oldukları konutların teminatı altında tüketicilere kredi
kullandırılması” işleminde; 6802 sayılı Kanunun 29 uncu
maddesinin (y) bendi kapsamında uygulanacak istisnaya ilişkin
tutarın (krediyi kullanandan alınan erken ödeme, istihbarat,
ekspertiz ücretleri vb. dahil) hesaplanmasında, kullandırılan
toplam kredinin, teminat olarak gösterilen konut değerine isabet
eden kısmının dikkate alınması gerekmektedir. Konut değerinin
hesaplamaya dahil edilecek tutarında, kredi kullandırılan
tüketicinin konuttaki hisse payı dikkate alınır. Söz konusu
istisna tutarının hesaplanmasına ilişkin örnek aşağıda yer
almaktadır.
Örnek 2
5582 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra
(Y) Bankası tarafından tüketici bay (X)’e, tamamına sahip olduğu
konutun teminatı altında konut edinme amacı dışında kredi
kullandırılmıştır. Bay (X)’in sahip olduğu ve teminat olarak
gösterdiği konutun değeri 100.000-YTL, toplam kredi tutarı
150.000-YTL, kredinin vadesi 240 ay ve taksit tutarı 1.250-YTL
olarak belirlenmiştir. (Y) Bankasının, taksit dönemlerinde faiz,
komisyon ve benzeri adlarla lehe aldığı paranın 600-YTL olması
halinde, bu tutarın aşağıda belirtilen şekilde tespit edilen 2/3
oranındaki kısmına B.S.M.V istisnası uygulanacaktır.
Konutun Değeri / Toplam Kredi = 100.000/150.000 =
2/3
Bu durumda, (Y) Bankasının taksit dönemlerinde
lehe alacağı 600-YTL’nin (600x2/3=)
400-YTL’lik kısmı, 6802 sayılı
Kanunun 29 uncu maddesinin (y) bendi hükmü uyarınca B.S.M.V’den
istisna olacak, kalan (600-400=) 200-YTL’lik
kısmı ise B.S.M.V’ye tabi olacaktır.
Öte yandan bay (X)’in teminat olarak gösterdiği
konutun % 50 oranında hissesine sahip olması halinde, istisnaya
tabi olacak/olmayacak lehe alınan paralar aşağıdaki şekilde
hesaplanacaktır.
Konutun Değeri / Toplam Kredi = (100.000x0,50=)
50.000/150.000 = 1/3
B.S.M.V’den İstisna
Olacak Lehe Alınan Para Tutarı = 600 x 1/3 = 200-YTL
B.S.M.V’ye Tabi
Olacak Lehe Alınan Para Tutarı = 600-200 = 400-YTL
Bay (X)’in, (Y) Bankasından aldığı 150.000-YTL’lik
kredinin tamamını veya bir kısmını mesleki
ya da ticari amaçla kullanması halinde, bu kredi ile
ilgili olarak lehe kalan paralara 6802 sayılı Kanunun 29/y
maddesinde yer alan istisnanın uygulanması mümkün değildir.
Örnek 3
(K) Limited Şirketi
sahip olduğu bir konutu teminat göstermek suretiyle (T)
Bankasından 100.000-YTL kredi kullanmıştır. Söz konusu kredi
kullanımı nedeniyle (T) Bankası lehine kalan paralara 6802
sayılı Kanunun 29/y maddesinde yer alan istisna
uygulanmayacaktır.
2. 2499 sayılı Kanunun Geçici 11 inci Maddesi
Kapsamında B.S.M.V İstisnası Uygulaması
5582 sayılı Kanunun 20 nci
maddesi ile 2499 sayılı Kanuna eklenen ve
6/3/2007 tarihinde yürürlüğe giren geçici 11 inci maddede;
“Bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce düzenlenmiş bulunan ve
bu Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan konut
finansmanı tanımına uyan kredi ve finansal
kiralama sözleşmelerinin tarafı olan tüketiciler, bu maddenin
yürürlüğe girmesini takiben üç ay içerisinde, sözleşmenin
yapılmış bulunduğu konut finansmanı kuruluşuna başvuruda
bulunarak, sözleşme konusu işlemin, bu Kanunun 38/A maddesinde
yer alan konut finansmanı tanımı kapsamı dışında
değerlendirilmesi talebinde bulunabilirler. Süresi içinde
talepte bulunmayan tüketicilerin, bu maddenin yürürlüğe
girmesinden önce düzenlenmiş bulunan sözleşmeleri, bu Kanunun
38/A maddesinin birinci fıkrası kapsamında kabul edilir…”
hükümleri yer almaktadır.
2499 sayılı Kanunun geçici 11 inci maddesinin
yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen ve konut finansmanı
tanımına uyan kredi sözleşmeleri, 5582 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren konut finansmanı kapsamında kabul
edilmektedir. Bu nedenle, konut finansmanı kapsamında kabul
edilen kredi sözleşmeleri dolayısıyla 5582 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren tahakkuk ettirilen faiz ve
benzeri lehe alınan paraların tamamına, 6802 sayılı Kanunun 29
uncu maddesinin (y) bendi hükmü uyarınca B.S.M.V istisnası
uygulanması gerekmektedir.
Buna göre; 6/3/2007 tarihinden önce düzenlenen ve
konut finansmanı tanımına uyan kredi sözleşmeleri dolayısıyla bu
tarihten itibaren lehe alınan paralar, B.S.M.V’den
istisnadır. Ancak, tüketicilerin 6/3/2007 tarihini takip eden üç
aylık sürenin sonu itibariyle, söz konusu kredi sözleşmelerinin
konut finansmanı tanımı kapsamı dışında değerlendirilmesi
talebinde bulunmuş olmaları halinde, bu sözleşmeler dolayısıyla
lehe alınan paralara, B.S.M.V istisnası uygulanması mümkün
bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu şekilde başvuruda bulunan
tüketicilerin kredi sözleşmeleri dolayısıyla bankalar tarafından
lehe alınan paralara uygulanan istisnalar nedeniyle beyan
olunmayan B.S.M.V tutarları, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
hükümleri çerçevesinde hesaplanacak ceza ve gecikme faizi ile
birlikte krediyi veren mükelleflerden aranacaktır.
Tebliğ olunur.
|
