T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı
Sayı :
B.07.1.GİB.0.02.63/6373-2227
Konu:
Kültür Tabiat Varlıkları hk.
................VERGİ
DAİRESİ BAŞKANLIĞINA
(Mükellef Hizmetleri Grup
Müdürlüğü)
2863 Sayılı Kanunun uygulaması ile ilgili olarak
bazı vergi dairesi başkanlıklarından Başkanlığımıza intikal
ettirilen yazılarda;
a)- 2863 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde yer
alan harç istisnasının tapu kütüğüne "korunması gerekli taşınmaz
kültür varlığıdır" ibaresinin işlendiği tarihten sonra tapuda
yapılan işlemlere uygulanmakta olduğu,
b)- 492 sayılı Harçlar Kanununun 59 uncu
maddesine eklenen (m) bendinde yer alan "tescilli taşınmaz ve
kültür varlığı" ifadesinden, tapu kütüğüne şerh edilme şartının mı
yoksa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurullarınca "korunması
gerekli kültür varlığı" olduğuna dair kararının mı anlaşılması
gerektiği,
c)- 492 sayılı Harçlar Kanununun 59/m bendinde
sadece "devir ve iktisabı" ifadesinin yer alması nedeniyle, kültür
varlıklarının devir ve iktisabı dışında kalan tapu işlemleri için
muafiyet hükmünün uygulanıp uygulanmayacağı,
d)- İki yasal düzenleme birlikte ele
alındığında, devir ve iktisap işlemlerinde, Kültür Bakanlığı
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurullarınca "korunması
gerekli kültür varlığı" olduğuna dair kararının yeterli olduğu,
ancak diğer işlemler için tapuya şerhin bulunmasının gerekip
gerekmediği,
e)- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kurullarınca Gayrimenkullere ilişkin sadece "korunması gerekli
kültür varlığıdır" şeklinde karar alınması, I ya da II nci grup
olduğuna dair belirtme yapılmaması durumunda harç istisnasının
uygulanıp uygulanmayacağı
hususlarında tereddütler olduğu
belirtilmektedir.
Bilindiği üzere, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Kanununun 21 inci maddesinin üçüncü
fıkrasında, "Tapu kütüğüne "korunması gerekli taşınmaz kültür
varlığıdır." kaydı konulmuş olan ve I. ve II. grup olarak
gruplandırılmış bulunan taşınmaz kültür varlıkları ile arkeolojik
sit alanı ve doğal sit alanı olmaları nedeniyle
üzerlerine kesin yapılanma yasağı getirilmiş taşınmaz kültür ve
tabiat varlıkları olan parsellerin, her türlü vergi, resim ve
harçtan muaf tutulacağı" hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu kanun hükmü uyarınca, tapu kütüğünde
"korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı" şerhi
konulmuş ve I. ve II. grup olarak gruplandırılmış olan
gayrimenkullerle ilgili tapuda yapılacak alım, satım, intikal ve
yeniden inşası ile ilgili işlemlerden tapu harcı aranılmamakta
olup, konuya ilişkin olarak 7/10/1997 tarih ve 42740 sayılı 1997/4
Sıra No.lu Harçlar Kanunu İç Genelgesinde yer alan açıklamalar
doğrultusunda uygulamaya yön verilmiş bulunmaktadır.
Daha sonra, 492 sayılı Harçlar Kanununun 59 uncu
maddesine 27/7/2004 tarihinden geçerli olmak üzere 5226 sayılı
Kanunun 20 nci maddesi ile eklenen (m) bendinde, "2863 sayılı
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki tescilli
taşınmaz kültür varlıklarının devir ve iktisabına ilişkin
işlemler" in tapu harcından müstesna tutulacağı
hükme bağlanmıştır.
Buna göre, korunması gerekli taşınmaz kültür
varlığı niteliğindeki gayrimenkullere ilişkin harç istisnasının;
gayrimenkulün alımı satımı ve yeniden inşası ile ilgili tapu
işlemlerinde, 492 sayılı Harçlar Kanununun 59 uncu maddesinin (m)
bendine göre, bu işlemler dışında kalan ve harç mükellefiyeti
doğuran diğer işlemlerde ise 2863 sayılı Kanunun 21 inci maddesine
göre uygulanması gerekmektedir.
492 sayılı Harçlar Kanununun 59 uncu maddesinin
(m) bendine göre istisna; koruma kurulunca, gayrimenkul hakkında "korunması
gerekli kültür varlığıdır" kararının alındığı tarih
itibariyle uygulanacaktır. Bu bent kapsamında yürütülecek istisna
uygulamasında kararın tapuya işlenip işlenmediği
araştırılmayacaktır.
2863 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre harç
istisnası ise ancak, koruma kurulunca alınan "korunması
gerekli kültür varlığıdır" kararının tapu siciline işlendiği
tarihten itibaren uygulanabilecektir.
Ayrıca, Kültür Bakanlığı Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 05/11/1999 tarihli ve 660
sayılı ilke kararı ile taşınmaz kültür varlıklarının I ve II nci
grup olarak gruplandırılacağı karara bağlanmış olduğundan, koruma
kurullarınca "korunması gerekli kültür varlığıdır"
şeklinde alınan karar aynı zamanda o gayrimenkulün I ve II nci
grup kültür varlığı olduğunu ifade edeceğinden, istisna uygulaması
sırasında gayrimenkulün tapu sicilinde veya koruma kurulu
kararında I ve II nci grup olarak gruplandırılıp
gruplandırılmadığının araştırılmasına gerek bulunmamaktadır.
Bilgi edinilmesini, gereğinin yukarıdaki
açıklamalar doğrultusunda yapılmasını rica ederim.
Başkan a.
