T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı
HARÇLAR KANUNU SİRKÜLERİ/7
| Konusu |
: |
Yatırım ve İstihdamı Teşvik Amaçlı
Ön İzin Sözleşmeleri |
| Tarihi |
: |
26/11/2008 |
| Sayısı |
: |
HK-7/2008-1 |
| İlgili Olduğu Kanun |
: |
488, 492 ve 5084 sayılı Kanunlar |
1-Giriş :
29/01/2004 tarihli ve 5084 sayılı
Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin (b) bendinde belirtilen
illerde, en az on kişilik istihdam öngören yatırımlara girişen gerçek
veya tüzel kişilere bedelsiz irtifak hakkı tesisi veya bedelsiz
kullanma izni verilmesine ilişkin işlemleri düzenlemek amacıyla,
26/05/2007 tarihli ve 26533 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Yatırım
ve İstihdamın Teşviki Amacıyla Bedelsiz İrtifak Hakkı Tesis Edilmesine
ve Bedelsiz Kullanma İzni Verilmesine İlişkin Usul ve
Esaslar" yönetmeliğinin ekinde yer alan "Yatırım ve İstihdamı Teşvik
Amaçlı Ön İzin Sözleşmesi"nde harç ve damga vergisi uygulaması bu
sirkülerin konusunu oluşturmaktadır.
2-Yasal Düzenleme :
29/01/2004 tarihli ve 5084 sayılı
Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesinde, "Bu
Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen
illerde en az on kişilik istihdam öngören yatırımlara girişen gerçek
veya tüzel kişiler lehine; Hazineye, özel bütçeli kuruluşlara, il özel
idarelerine veya belediyelere ait arazi veya arsaların üzerinde
kırkdokuz yıl süreli bağımsız ve sürekli nitelikli bedelsiz irtifak
hakkı tesis edilebilir. Bu taşınmazlar üzerindeki kamuya ait ve
ihtiyaç dışı bina ve müştemilat ile üzerinde henüz faaliyete geçmemiş
yatırım bulunan arazi veya arsalar da bu kapsamda değerlendirilir.
Ancak, talep edilen taşınmazın bulunduğu ilçenin mülkî sınırları
içinde organize sanayi veya endüstri bölgesi bulunması halinde, bu
bölgelerde yer alabilecek yatırımlar için tahsis edilecek boş parsel
bulunmaması şartı aranır.
31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı
Orman Kanununa tâbi alanlar hariç olmak üzere, Devletin hüküm ve
tasarrufu altında bulunması nedeniyle irtifak hakkı tesis edilemeyen
taşınmazlar üzerinde ise kırkdokuz yıl süreli bedelsiz kullanma izni
verilebilir. Bu Kanunun 2 nci maddesinin (a) bendi kapsamı dışında
kalan kalkınmada öncelikli yörelerdeki diğer illerde (Gökçeada,
Bozcaada hariç) bedelsiz yatırım yeri tahsisine ilişkin olarak, 5 inci
maddenin 31/12/2006 tarihinde yürürlükte olan hükümleri uygulanır.
İrtifak hakkı tesis edilecek
veya kullanma izni verilecek taşınmazlardan imar planı bulunmayanların
planları ile uygulama projeleri, bedelsiz olarak verilen ön izin
süresi içinde yapılır.
...
Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usûl ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir."
hükmü yer almaktadır.
Konuyla ilgili olarak Maliye
Bakanlığınca hazırlanarak 26/05/2007 tarihli ve 26533 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan "Yatırım ve İstihdamın Teşviki Amacıyla Bedelsiz
İrtifak Hakkı Tesis Edilmesine ve Bedelsiz Kullanma İzni Verilmesine
İlişkin Usul ve Esaslar" yönetmeliğinin 14 üncü maddesinde, irtifak
hakkına veya kullanma iznine konu taşınmazların maliki idarelerce,
bedelsiz irtifak hakkı tesis edilecek veya kullanma izni verilecek
taşınmazlardan imar planı bulunmayan yerlerin, yatırımcı tarafından
imar plânlarıyla imar uygulamalarının ve yapılacak tesislere ilişkin
uygulama projelerinin yaptırılması amacıyla ön izin verilebileceği, bu
durumda taşınmazın maliki idare ile yatırımcı arasında ön izin
sözleşmesi imzalanacağı; 16 ncı maddesinde de, söz konusu sözleşmenin
noterde tasdik ettirilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Bilindiği gibi, 492 sayılı Harçlar
Kanununun 38 inci maddesinde, noter işlemlerinden bu kanuna bağlı (2)
sayılı tarifede yazılı olanlarının noter harçlarına tabi olacağı hüküm
altına alınmış, Kanunun 42 nci maddesinin 2 nci fıkrasında,
"Menkul ve gayrimenkul mallar hakkında alım, satım, taahhüt ve rehinle
ilgili her nevi mukavele, senet ve kâğıtlarda değer gösterilmesi
mecburidir. Rehin bordroları ile kamu idarelerine verilmek üzere
ilgili mevzuatla belirlenen kurallara uyulacağına ilişkin olarak
düzenlenen taahhütnameler hakkında bu hüküm uygulanmaz." hükmüne
yer verilmiştir. Ayrıca, Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı tarifenin
I-1 bendinde, muayyen bir meblağı ihtiva eden her nevi senet,
mukavelename ve kağıtlardan beher imza için binde 0,90 oranında nispi
harç alınacağı; II-1 bendinde de, belli meblağı ihtiva etmeyen ve
alınacak harç miktarı kanun ve tarife de ayrıca gösterilmemiş olan
senet, mukavele ve kağıtlardaki imzaların her birinden maktu esasa
göre harç alınacağı belirtilmiştir.
Öte yandan, 488 sayılı Damga Vergisi
Kanununa ekli (1) sayılı tablonun "I.Akitlerle ilgili kağıtlar"
başlıklı bölümünün A/1 fıkrasında da, "Belli parayı ihtiva eden
mukavelenameler"in binde 7,5 oranında damga vergisine tabi tutulacağı
hükmü yer almaktadır.
3- "Yatırım ve İstihdamı
Teşvik Amaçlı Ön İzin Sözleşmeleri"nde harç ve damga vergisi
uygulaması :
Kanun hükümleri uyarınca, menkul ve
gayrimenkul mallara ilişkin alım, satım, taahhüt ve rehin ile ilgili
olarak noterde yapılan işlemlerde değer gösterilerek, bu değer
üzerinden noter harcı tahsil edilecek; işleme ilişkin kağıdın 488
sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tabloda yer alması
halinde aynı değer üzerinden damga vergisi aranılacaktır.
Ancak, 5084 sayılı Kanun uyarınca
düzenlenen "Yatırım ve İstihdamı Teşvik Amaçlı Ön İzin Sözleşmesi"nin,
bedelsiz irtifak hakkı tesis edilecek veya bedelsiz kullanma izni
verilecek gayrimenkullerin imar planları ve uygulama projelerinin
yapılabilmesine olanak sağlamak üzere tesis edilen ve taahhüt
içermeyen bir işlem olduğu anlaşılmaktadır.
Buna göre, 492 sayılı Harçlar
Kanununun 42 nci maddesi kapsamında yer almayan ve dolayısıyla değer
gösterilme zorunluluğu bulunmayan "Yatırım ve İstihdamı Teşvik Amaçlı
Ön İzin Sözleşmesi"nin maktu noter harcına tabi tutulması; belli
parayı ihtiva etmeyen söz konusu sözleşme için damga vergisi
aranılmaması gerekmektedir.
Duyurulur.
Mehmet Akif ULUSOY
Gelir
İdaresi Başkanı
