Katma değer vergisi uygulamalarına ilişkin olarak aşağıdaki açıklama ve
düzenlemelerin yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur.
    A. TEŞVİK BELGESİ SAHİBİ MÜKELLEFLERE YAPILAN MAKİNE-TEÇHİZAT TESLİMLERİNE
İLİŞKİN İSTİSNA
    3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun(1) 13 üncü maddesine 4369 sayılı
Kanunla(2) eklenen (d) bendine göre, teşvik belgesi sahibi mükelleflere belge
kapsamındaki makine-teçhizat teslimleri vergiden müstesnadır. Bu hüküm
uyarınca, teşvik belgesinde yer alsa dahi, katma değer vergisi mükellefiyeti
bulunmayanlar ile makine-teçhizatı münhasıran indirim hakkı tanınmayan
işlemlerde kullanacak olanlara yapılacak teslimlerde istisna
uygulanamayacaktır.
    Ancak, bu hükmün yürürlüğe girmesinden sonra verilen bazı teşvik
belgelerinde, mükellef olmayan yatırımcılar (bankalar, kamu kuruluşları vb.)
için istisna öngörülmüş, belgeleri esas alan satıcılar da istisna kapsamında
teslimde bulunmuşlardır. Teslimleri istisna kapsamına girmeyen ancak teşvik
belgelerine dayanarak istisna uygulamış olan satıcıların kendi kusurlarından
kaynaklanmayan bu işlemler nedeniyle zarara uğramalarının önlenmesi amacıyla,
4842 sayılı Kanunun(3) 24 üncü maddesi ile Katma Değer Vergisi Kanununa geçici
18 inci madde eklenerek Katma Değer Vergisi Kanununun 13/d maddesindeki
istisnanın, teşvik belgesine sahip olan ancak katma değer vergisi
mükellefiyeti bulunmayanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar belge
kapsamında yapılan makine ve teçhizat teslimlerinde de uygulanması hükme
bağlanmıştır.
    4842 sayılı Kanunun yayım tarihi olan 24/04/2003 tarihinde yürürlüğe giren
bu hükme göre, KDV mükellefiyeti olmayan yatırımcılara teşvik belgesine
dayanarak 24/04/2003 tarihine kadar (bu tarih dahil) yapılan teslimler, sözü
edilen Kanunun 13/d maddesindeki istisna kapsamında mütalaa edilecektir. Bu
nedenle, KDV mükellefiyeti bulunmayanlara 24/04/2003 tarihine kadar yapılan
makine-teçhizat teslimleri dolayısıyla tarhiyat yapılmayacak, yapılmış olan
tarhiyatlar Vergi Usul Kanununa göre düzeltilecek, satıcının bu tarhiyatlar
nedeniyle yargı yoluna başvurmuş olması halinde ihtilaftan vazgeçilecektir.
    Öte yandan, 24/04/2003 tarihinden sonra, katma değer vergisi mükellefiyeti
olmayan veya makine-teçhizatı münhasıran indirim hakkı tanınmayan işlemlerde
kullanacak olanlara yapılacak teslimlerde ve bu malların ithalinde, teşvik
belgesinde aksine bilgiler bulunsa bile katma değer vergisi uygulanacaktır.
İstisna kapsamında mal satın almak isteyen alıcılar, bağlı oldukları vergi
dairesine başvurarak, katma değer vergisi mükellefiyetlerinin bulunduğuna ve
makine-teçhizatı indirim hakkı tanınan işlemlerde kullanacaklarına dair bir
yazı alarak, noter veya YMM onaylı örneklerini gümrük idarelerine veya yurt
içindeki satıcılara ibraz edeceklerdir. Gümrük idareleri ve yurt içindeki
satıcılar 69 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğindeki(4) diğer
şartlar yerine gelmeden ve bu belge ibraz edilmeden istisna kapsamında işlem
yapmayacaklardır. Satıcıların kendilerine ibraz edilen bu belgeyi Vergi
Usul Kanununun muhafaza ve ibraz hükümlerine göre saklamaları gerekmektedir.
    B. ARAÇLARA İLİŞKİN İSTİSNA
    15 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin (5) (B/1) bölümü
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
    "1. Katma Değer Vergisi Kanununun 13/b maddesiyle deniz ve hava taşıma
araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmetler vergiden istisna
edilmiştir.
    İstisna kapsamına, yük ve yolcuya verilen tahmil, tahliye ve benzeri
 hizmetler de dahil olmak üzere, araçlar için yapılan seyrüsefere ilişkin her
türlü hizmet girmektedir.
    Bu hizmetlerin liman ve hava meydanları işletmeleri yanında diğer gerçek
ve tüzel kişiler tarafından ifa edilmesinin istisna uygulaması açısından önemi
bulunmamaktadır."
    C. KATMA DEĞER VERGİSİ İADE UYGULAMASI
    1. Olumsuz Raporlarla İlgili Olarak Vergi Barışı Kanununa Göre Yapılan
Ödemeler
    84 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğine(6) göre, haklarında
olumsuz rapor bulunan mükelleflerin iade talepleri özel esaslara göre yerine
getirilmekte, ancak bu mükelleflerin sözü edilen rapora göre tarhedilen vergi,
kesilen ceza ve hesaplanan gecikme faizini ödemeleri veya bunların toplamı
kadar teminat göstermeleri halinde genel esaslara dönmeleri ya da 4 kat
teminat uygulamasından %200 veya %100 teminat uygulamasına geçmeleri mümkün
olabilmektedir.
    Haklarındaki olumsuz raporlarla ilgili olarak 4811 sayılı Vergi Barışı
Kanunu(7) hükümlerinden yararlanma hakkı bulunanların, Kanunun ilgili
hükümlerine göre hesaplanacak tutarların tamamını ödemeleri halinde sözü
edilen Tebliğdeki "ödeme" şartı yerine gelmiş sayılacak ve iade talepleri
hakkında buna göre işlem yapılacaktır.
    Bu durumdaki mükelleflerin 4811 sayılı Kanun hükümlerine göre hesaplanan
tutarları taksitler halinde ödemek istemeleri halinde, "ödeme" şartının yerine
gelmiş sayılabilmesi için;
    - hesaplanan tutarların tamamı ile bir taksite ait tutarın %10'u kadar
banka teminat mektubu (herhangi bir kısıtlayıcı şart taşımaması
gerekmektedir), devlet tahvili veya hazine bonosu cinsinden teminat
göstermeleri,
    - taksitlerin aksatılması halinde diğer taksitlerin muaccel hale
geleceğini ve kalan borcun tamamının teminatların paraya dönüştürülmesi
yoluyla tahsil edileceğini kabul etmeleri ve bu hususa ilişkin olarak noter
vasıtasıyla düzenlenecek bir taahhütnameyi vergi dairesine vermeleri
    gerekmektedir.
    2. 84 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde Yapılan
Değişiklikler
    a. Tebliğin (I/2.1.2.2.2-i) bölümündeki "- işletmenin sahip olduğu
amortismana tabi iktisadi kıymetler ve bu kıymetlerin kayıtlı olduğu
defterlerin noter onayları ve numaraları ile kaç yıldır amortismana tabi
tutuldukları kapasite raporlarında açıkça belirtilen," ifadesinin sonuna
aşağıdaki parantez hükmü eklenmiştir:
    "(raporda bu hususların yer almaması halinde, mükellefin üretim kapasitesi
ile bu kapasitenin gerektirdiği iktisadi kıymetlere sahip olup olmadığı ve
amortisman ile ilgili hususların vergi inceleme elemanlarınca veya bir vergi
dairesi müdür yardımcısı başkanlığında oluşturulacak yoklama grubu tarafından
düzenlenecek bir tutanakla tespit edilmesi halinde indirimli teminat
uygulamasından faydalandırılır.)"
    b. Tebliğin (II. ÖZEL ESASLAR) bölümünün giriş cümlesinden sonra ve (1.
Kapsam ve Tanımlar) başlığından önce gelmek ve bu Tebliğin yayımı tarihinden
sonra yapılacak mahsup talepleri için geçerli olmak üzere aşağıdaki paragraf
eklenmiştir:
     "Şu kadar ki, bu kapsama giren iade hakkı sahibi mükelleflerin
kendilerine ait vergi ve SSK prim borçları için yapacakları mahsup talepleri
genel esaslara göre yerine getirilir. SSK prim borçlarına mahsup işlemleri, bu
Tebliğin (I/1.1.3) bölümünde belirtilen belgelerin ibrazından sonra, en geç
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun(8) 80 inci maddesine 4842 sayılı
Kanunla eklenen 2 nci fıkra hükmünün verdiği yetkiye dayanılarak lehine mahsup
talep edilenler için belirlenecek prim borcu vade tarihinden önce tamamlanır."
    c. Tebliğin (II/2.1.3.) bölümünün sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir:
    "Haklarında SMİYB düzenlediği konusunda rapor bulunan kooperatif veya
sermaye şirketlerinin kurdukları veya ortak oldukları şirketlerdeki paylarının
kontrolünün kamu kurum veya kuruluşları ile icra dairelerinde olması nedeniyle
devredilmesinin imkansız bulunması ve bu şirketlerle aralarında haksız KDV
iadesi almaya yönelik ticari bir ilişki bulunduğunun da tespit edilememesi
halinde, kurdukları veya ortağı oldukları bu mükelleflerin iade talepleri
genel esaslara göre yerine getirilir. Durumu bu şartlara uyan mükelleflerin bu
Tebliğin yayımından önce bu nedenlerle incelemeye sevk edilen iade talepleri
ve bu taleplerle ilgili olarak verdikleri teminatlar için, kendileri hakkında
başka bir olumsuzluk bulunmaması ve inceleme elemanının da olumsuz görüş
bildirmemiş olması şartıyla genel esaslara göre işlem yapılır."
    d. Tebliğin (II/3.1.5.) bölümünden sonra gelmek üzere aşağıdaki (3.1.6.)
bölümü eklenmiştir:
    "3.1.6. Katma Değer Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin Bakanlığımıza
verdiği yetkiye dayanılarak yapılan düzenleme gereğince fason tekstil ve
konfeksiyon işleri ile hurda ve atık; metal, kağıt, plastik, cam vb. alımları
nedeniyle tevkifat uygulayan alıcıların, ihracat veya diğer işlemlerden doğan
iade talepleri, tevkif etmiş oldukları vergiyi beyan edip ödemiş olmaları
şartıyla genel esaslara göre yerine getirilir."
    D. TÜRKİYE'DE İKAMET ETMEYEN YOLCULARA TANINAN İSTİSNA
    1. 51 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin(9) (I/A-2) numaralı
bölümünde Türkiye'de ikamet etmeyenlere tanınan istisna kapsamında iade yapmak
üzere yetki belgesi almak amacıyla başvuracak aracı firmalarda asgari özkaynak
tutarı için öngörülen "1 milyar" liralık şart, "500 milyar lira" olarak
değiştirilmiştir.
    Bu Tebliğin yayımından sonra yetki belgesi almak için başvuran aracı
firmaların bu şarta uyacakları tabiidir. Daha önce yetki belgesi almış bulunan
aracı firmalardan asgari özkaynak tutarı 500 milyar liranın altında olanların
ise 2003 yılı sonuna kadar asgari özkaynak tutarlarını 500 milyar liraya
yükseltmeleri zorunludur.
    2. 43 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği(10) kapsamında yapılan
teslimlerde halen 50 milyon lira olarak uygulanmakta olan alt sınır, bu
Tebliğin yayımını izleyen ay başından itibaren geçerli olmak üzere 100 milyon
liraya yükseltilmiştir.
    3. 61 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği(11) kapsamında yapılan
teslimlerde halen 250 milyon lira olarak uygulanmakta olan alt sınır, bu
Tebliğin yayımını izleyen ay başından itibaren geçerli olmak üzere 1 milyar
liraya yükseltilmiştir.
    E. TEVKİFAT UYGULAMASI
    86 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin(12) "Tevkifata Tabi
Hurdaların Kapsamı" başlıklı B/1 bölümünün 5 inci paragrafının sonuna
aşağıdaki cümle eklenmiştir:
     "Ancak, işlenmemiş elektrolit olan külçe çinko, birincil (primer)
alüminyum, rafine edilmiş kurşun, elektrolitik bakırdan gibi birincil metal
mahiyetindeki ürünlerin teslimi tevkifata tabi değildir."
    F. TECİL - TERKİN UYGULAMASI
    Katma Değer Vergisi Kanununun 11/1-c maddesinde düzenlenen tecil - terkin
sistemi ile ilgili olarak yayımlanan 27 Seri Numaralı Katma Değer Vergisi
Genel Tebliğinin(13) 7. bölümündeki açıklamalara göre, ihracatçının ihraç
kaydıyla aldığı malı değiştirmeden, başka bir deyişle imalatçının teslim
ettiği şekilde ihraç etmesi gerekmektedir.
    Ancak, ihraç edilecek mal ile bu malın eklentisi veya ayrılmaz parçası
niteliğindeki malların ihraç kaydıyla teslim edilmesi ve bunların ihracının
tek bir mal olarak gerçekleştirilmesi halinde, asıl malın yanı sıra eklenti
veya ayrılmaz parça niteliğindeki malların yurt dışındaki müşteriye kesilen
faturada ve gümrük beyannamesinde ayrıca yer almasına bağlı olarak
tecil-terkin sistemi kapsamında işlem yapılması mümkündür. Bu şekilde
gerçekleşen işlemlere ait gümrük beyannamelerinde ihracatçılara ihraç kaydıyla
mal teslim eden imalatçı-tedarikçi firmaların isim ve unvanlarının yer alması
gerektiği de tabiidir.
    Örnek:
    İhracatçı (A)'nın yurt dışındaki müşterisinin siparişi üzerine, (B)
fabrikasından ihraç kaydıyla teslim aldığı şasi kamyona, (C) fabrikası
tarafından da ihraç kaydıyla teslim edilen kasa monte edilmiştir.
    İhracatçı (A)'nın yurt dışındaki müşterisi adına düzenlediği faturada şasi
kamyon ile kasanın ayrı ayrı gösterilmesi ve bu malların gümrük beyannamesinde
belirtilen şekilde ve imalatçı-tedarikçi ad ve unvanıyla yer alması halinde,
söz konusu malların Katma Değer Vergisi Kanununun 11/1-c maddesi kapsamında
işlem görmesi mümkündür.
    Tebliğ olunur.
----------------------------------------------------------------------

(1) 02/11/1984 tarihli ve 18563 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.       (2) 29/07/1998 tarihli ve 23417 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. (3) 24/04/2003 tarihli ve 25088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.               (4) 14/08/1998 tarihli ve 23433 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
(5) 21/07/1985 tarihli ve 18818 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
(6) 23/11/2001 tarihli ve 24592 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
(7) 27/02/2003 tarihli ve 25033 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.


(8) 29/07/1964 tarihli ve 11766 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
(9) 10/01/1996 tarihli ve 22519 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
(10) 28/07/1994 tarihli ve 22004 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
(11) 01/03/1997 tarihli ve 22920 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
(12) 05/07/2002 tarihli ve 24806 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.


(13) 05/03/1988 tarihli ve 19745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.