T.C.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI

SOSYAL SİGORTALAR KURUMU BAŞKANLIĞI

SİGORTA İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

(Tahsisler Daire Başkanlığı)

A n k a r a

Sayı : B.13.1.SSK.0.07.00.00-IX-031/ 85485

Konu : İsteğe Bağlı Sigorta İşlemleri 10/02/2004

G E N E L G E

12-130.EK

Bilindiği üzere, 4842 ve 4958 sayılı Kanunlarla isteğe bağlı sigorta uygulamalarında yapılan düzenlemeler 14/05/2003 tarih, 12-123.Ek Genelge, 08/08/2003 tarih, 12-126.Ek Genelge ve 13/08/2003 tarih, 16-295.Ek Genelge ve değişik tarihli toplu yazılarımız ile talimatlandırılmıştır.

Ancak, sözkonusu Kanunların uygulamasında tereddütler bulunduğu, sigorta müdürlüklerimizce farklı işlemler yapıldığı tespit edildiğinden, uygulamada meydana gelen aksaklıkların ve tereddütlerin giderilmesi için aşağıdaki açıklamaların yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur:

1. 01/05/2003 ÖNCESİ PRİM BORCU BULUNANLAR

4842 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanuna eklenen geçici 85’inci madde gereğince, 01/05/2003 tarihinden önce isteğe bağlı sigorta prim ve gecikme zammı borcu bulunanlardan, borcunun tamamını en geç 03/11/2003 (dahil) tarihine kadar ödemeyenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları, 03/11/2003 tarihine kadar primini ödedikleri en son ayın bitiminden itibaren sona erdirilecektir. Ancak, bunların primi ödenmiş isteğe bağlı sigortalılıkları geçerli sayılacaktır.

İsteğe bağlı sigortalılığı bu şekilde sona erdirilenlerden 03/11/2003 tarihinden sonra herhangi bir prim tahsilatı yapılamayacaktır. Şayet 03/11/2003 tarihinden sonra yapılmış tahsilat varsa iadesi yapılacaktır.

1- Mükerrer Ödemeler

506 sayılı Kanunun geçici 85’inci maddesi gereğince isteğe bağlı sigortalılığı sona erdirilen sigortalılardan bazılarının aynı ay için mükerrer ödeme yaptıkları, bazılarının da her ay içinde bulundukları ayın primini ödemiş olmalarından dolayı 01/05/2003 tarihinden önceki herhangi bir ayın primini ödememiş duruma düştükleri ve mağdur oldukları tespit edilmiştir.

Bu nedenle, isteğe bağlı sigorta priminin tahsil edildiği tarih itibariyle gecikme zammına girmeyen bir önceki ayın primine mahsup edilmesi uygun görülmüştür. Gecikme zammına girmediğinden ödeme tarihinden sonraki aya/aylara da mahsup yapılabilecek ve bilgisayar kayıtları da buna göre düzeltilecektir.

Sigortalıların bu uygulamadan yararlanabilmesi için iradelerini alınacak dilekçelerle beyan etmeleri gerekmektedir.

Örnek-1

Bu sigortalının, isteğe bağlı sigortalılığı 01/05/2003 tarihinden önceki süreye ait (Şubat/2003) isteğe bağlı sigorta prim borcu bulunduğundan ve 03/11/2003 tarihine kadar bu borç ödenmediğinden, isteğe bağlı sigortalılığı 03/11/2003 tarihi itibariyle en son primini ödediği Kasım/2003 ayının bitiminden itibaren sona ermiştir.

Ancak, sigortalının 20/03/2003 tarihinde ödediği Mart/2003 isteğe bağlı sigorta primini, bir önceki ay primine mahsup ettiğimizde Şubat/2003 ayı primini gecikme zammına girmeden ödemiş olacaktır. 25/04/2003 tarihinde ödediği ve bilgisayara işlenmeyen mükerrer ödemeyi de, bir önceki ay olan Mart/2003 ayına işlediğimizde Mart/2003 ayı primi de gecikme zammına girmeden ödenmiş olacak, dolayısıyla isteğe bağlı sigortalılığı devam ettirilecektir.

25/04/2003 tarihinde yatırılan ve mükerrer ödeme olduğundan kayıtlara girmeyen isteğe bağlı sigorta priminin, iki önceki ay olan ve gecikme zammına giren Şubat/2003 ayı primine mahsubu yapılmayacaktır.

Örnek-2

Bu sigortalı, her ay bir önceki ayın primini öderken, 13/05/2003 tarihinde Nisan/2003 ayı primi yerine içinde bulunulan ayın (Mayıs/2003) primi tahsil edilmiş ve bundan sonra içinde bulunulan ayın primlerini ödemeye devam ettiğinden, Nisan/2003 ayı primi açıkta kalmış, dolayısıyla 01/05/2003 tarihinden önce prim borcu bulunduğundan isteğe bağlı sigortalılığı sonlandırılmıştır.

Ancak, bu sigortalının 13/05/2003 tarihinde ödediği primini bir önceki ay olan Nisan/2003 ayına, 14/06/2003 tarihinde ödediği primini de bir önceki ay olan Mayıs/2003 ayına mahsup ettiğimizde 01/05/2003 tarihinden önceki aylara ait herhangi bir borcu kalmayacak, dolayısıyla isteğe bağlı sigortalılığı sona erdirilmeyecektir.

2- 01/05/2003-03/11/2003 Tarihleri Arasında Tahsis

Talebinde Bulunanlar

İsteğe bağlı sigorta primlerinin tahsis talep tarihinden önce ödenmesi esas olmakla birlikte, geçici 85’inci madde ile 01/05/2003 öncesine ait borcun altı ay içinde ödenmesi imkanı getirildiğinden, bu süre içinde ödenmeyen primlerin geriye dönük olarak tahsilatı yapılamayacaktır. Bu durumda, 01/05/2003-03/11/2003 tarihleri arasında tahsis talebinde bulunmuş olup, ödemiş oldukları sürelerle aylığa hak kazanan sigortalıların ödenmemiş sürelerine ilişkin primleri tahsil edilmeyerek tahsis işlemi sonuçlandırılacaktır.

B- İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILIĞIN SONA ERMESİ

1- Birbirini izleyen üç aya ait primin ödenmeyerek gecikme zammına girmesi halinde isteğe bağlı sigortalılık sona erecektir. Örneğin, Mart ayı sonu itibariyle geriye doğru Şubat, Ocak, Aralık aylarının primleri ödenmemiş ise isteğe bağlı sigortalılık sona erecek, bunlardan herhangi birinin Mart ayı sonuna kadar ödenmesi halinde isteğe bağlı sigortalılık devam edecektir.

2- Tahsis talebinde bulunan sigortalılardan aylığa hak kazanamadığı anlaşılanların üç ay art arda primlerini ödemedikleri takdirde isteğe bağlı sigortalılıkları sona erdirilecektir. Ancak, isteğe bağlı sigortaya devam ederken tahsis talebinde bulunan sigortalıların bu uygulamadan doğacak mağduriyetlerinin önlenmesi bakımından aylığa hak kazanamadıklarının bildirilmesinde, üç aylık sürenin geçirilmemesine özen gösterilecektir.

3- İsteğe bağlı sigortalılığı ölüm nedeniyle sona erenlerin ödenmemiş sürelerinin hak sahiplerince gecikme zammıyla birlikte her zaman ödenmesi mümkün bulunduğundan, birinci maddedeki şekilde isteğe bağlı sigortalılığı sona ermemiş ise hak sahiplerince bu primler ödenecektir.

4- Yukarıdaki maddelerde açıklanan ödenmeyen primlerin gecikme zammıyla her zaman tahsil edilmesi mümkündür. Ancak, isteğe bağlı sigorta primlerinin her ay kesintisiz otuz gün üzerinden ödenmesi zorunlu olduğundan, tahsis aşamasında ödenmeyen aylara ait primlerin tamamı tahsil edilmedikçe aylık bağlanmayacaktır.

C- İSTEĞE BAĞLI SİGORTA PRİM BORÇLARININ YAPILANDIRILMASI

Bilindiği üzere, 4958 sayılı Kanunun geçici 1’inci maddesinin (K) fıkrasıyla, isteğe bağlı sigortalıların 30/06/2003 tarihine kadar tahakkuk etmiş borçlarını 06/08/2003 tarihinden 03/10/2003 tarihine kadar Kuruma yazılı müracaat ederek yapılandırıp, taksitler halinde ödemeleri imkanı sağlanmıştır.

1- Yapılandırma Taksiti İle İsteğe Bağlı Sigorta Primlerinin Tahsili

Yapılandırma taksitleri 2003/Ekim ayından (Eylül ve Ekim ayları birlikte gönderilmiştir) itibaren cari ay primleri ile birlikte bankalar aracılığıyla tahsil edilmekte olup, bankalara sadece içinde bulunulan aya ait taksit miktarı gönderilmektedir.

Ancak, bankalara gönderilen taksit ve primlerin tek hesapta takip edilmesi nedeniyle taksit tutarları ve cari ay isteğe bağlı sigorta primlerini ödeyen sigortalıların gerek bankalardan, gerekse sigortalılardan kaynaklanan hatalar nedeniyle, yapılandırma tahsilatlarının isteğe bağlı sigorta primi, isteğe bağlı sigorta priminin de yapılandırma taksiti olarak kurumumuz hesaplarına aktarıldığı, bazılarının da hem isteğe bağlı hem de yapılandırma taksitlerinin tek dekont halinde tahsil edilerek kayıtlara aktarıldığı anlaşılmıştır.

Yanlış aktarılan kayıtların düzeltilmesi amacıyla sigortalıların yazılı beyanı alınarak ödemiş oldukları tutarların, taksit için “4.Yeniden Yapılandırma İşlemleri”, isteğe bağlı sigorta primi için “1.Günlük İşlemler” menülerindeki tahsilat ekranları kullanılarak ilgili hesaba alınması sağlanacaktır.

Diğer taraftan, isteğe bağlı sigorta borçlarını yapılandırarak 06/08/2003-03/11/2003 tarihleri arasında taksit olarak sigorta müdürlüklerine ödeyen sigortalıların, ödemiş oldukları tutarların “1.Günlük İşlemler, 2. Borç Ödeme Girişi, 3. Dekont Girişi” tahsilat menülerinden isteğe bağlı sigorta primi olarak alındığı anlaşılmış olup, yapılandırması bulunan sigortalıların 30/06/2003 tarihinden önceki borçlarına ilişkin tahsilatların mutlaka “4.Yeniden Yapılandırma İşlemleri” tahsilat menülerinden yapılması, hatalı yapılan giriş işlemlerinin en kısa sürede düzeltilmesi gerekmektedir.

2- Yapılandırma Primlerinin Art Arda Üç Ay Ödenmemesi

İsteğe bağlı sigorta prim borçlarını yapılandırıp ödeme kolaylığından yararlanan sigortalıların taksit başlangıç tarihi 2003/Eylül ayı, 01-03/10/2003 tarihleri arasında müracaat edenlerin taksit başlangıç tarihi ise 2003/Ekim ayıdır.

Buna göre, taksit başlangıç tarihi 2003/Eylül olan sigortalıların, Eylül, Ekim ve Kasım ayı taksit ödemelerinden birini Aralık ayı, taksit başlangıç tarihi 2003/Ekim ayı olan sigortalıların ise, Ekim, Kasım ve Aralık ayı taksit ödemelerinden birini 2004/Ocak ayı sonuna kadar yerine getirmemeleri halinde yapılandırmaları sona erecektir.

Üç ay art arda ödememe koşulu bir takvim yılı içinde arandığından, 2003/Kasım-Aralık, 2004/Ocak ve 2003/Aralık, 2004/Ocak-Şubat dönemlerinde üç ay art arda ödememe kontrolü yapılmayacaktır.

Yapılandırmanın devam etmesi, taksitlerle birlikte tahakkuk edecek isteğe bağlı sigorta primlerinin de zamanında ödenmesine bağlı bulunduğundan, yapılandırma taksitini üç ay ödemeyip sadece isteğe bağlı sigorta primlerini ödeyenlerin yapılandırması bozulacaktır. Bu şekilde yapılandırılması bozulanların 01/05/2003 öncesi ait primi ödenmemiş süreleri olacağından geçici 85’inci madde gereğince devam ettikleri isteğe bağlı sigortalılıkları da sona erdirilecektir.

3- Yapılandırılan Borcun Tamamının Ödenmemesi

Yapılandırılan borçlarına ilişkin taksitleri ile tahakkuk edecek cari ay borçlarını bir takvim yılı içinde art arda üç defa ödemeyenler, borçlarını ödemeyeceklerini Kuruma yazılı olarak bildirenler ile tahsis talebinde bulunanların yapılandırmaları sona erdirilecek (aylığa hak kazanmaları halinde), ödemiş oldukları taksit tutarları 80’inci madde hükmü dikkate alınmak suretiyle en eski aydan başlanılarak mahsup edilecektir.

Yapılandırmaları bu şekilde sona erenlerin ödemiş oldukları yapılandırma taksitleri mahsup edildikten sonra isteğe bağlı sigortalılıkları primi ödenmiş son ay itibariyle sona erdirilecektir.

İsteğe bağlı sigortaya devam etmekte iken sosyal güvenlik kurumlarına tabi çalışmaya başlayanlar, isteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme dilekçesiyle sonlandıranlar sadece yapılandırdıkları prim borçlarına ilişkin taksitlerini ödeyebileceklerdir.

D- DİĞER İŞLEMLER

1- 01/05/2003 tarihinden önce veya bu tarihten sonra gösterge ve katsayı artışları, derece/kademe yükseltilmesi ve prime esas kazancın alt sınırında meydana gelen artışlar gibi nedenlerden dolayı noksan tahsil edilmiş olan herhangi bir aya ait primin noksan kısmı gecikme zammıyla tahsil edilerek geçerli sayılacaktır.

2- İsteğe bağlı sigorta primleri, içinde bulunulan ay ve bir önceki ay olmak üzere ikişer aylık dönemler halinde bankalara gönderilmekte idi. Ancak, bu uygulamanın sonucunda bankalarca mükerrer tahsilat yapıldığı ya da bir önceki ay primi yerine içinde bulunulan ayın priminin tahsil edildiği görüldüğünden, sigortalıların mağdur edilmemeleri için 2004/Ocak ayından itibaren bankalara sadece içinde bulunulan aydan bir önceki aya ait primler tahsil edilecek şekilde tek ay primi gönderilmektedir.

Buna göre, içinde bulunulan ayın isteğe bağlı sigorta primi ile gecikme zammına girmiş ayların primlerini ödemek için sigorta müdürlüklerine başvuran sigortalıların isteğe bağlı sigorta primleri müdürlüklerce tahsil edilecektir.

3- İsteğe bağlı sigorta primi ya da yapılandırma taksit ödemeleri “ 500 004 001 ” numaralı isteğe bağlı prim gelirleri hesabında takip edilmektedir. Buna göre, isteğe bağlı sigorta primi ya da yapılandırma taksiti olarak ödendiği halde, Kurumumuzun diğer hesaplarına aktarılan kayıtların, isteğe bağlı sigorta hesabına aktarılması sağlanacaktır.

4- 4842 sayılı Kanun gereğince isteğe bağlı sigortalılığın 03/11/2003 tarihinde sona erdirilmesinin tespiti açısından, 01/01/1998 öncesi kayıtların bilgisayara aktarılmasının büyük önem arz ettiği, kayıtların aktarılması amacıyla gerekiyorsa personel ve bilgisayar takviyesi yapılarak, işlemlerin süratle sonuçlandırılması, personele fazla mesai yaptırılması dahil tüm önlemlerin alınması talimatlandırıldığı halde halen bu kayıtların bilgisayara aktarılmadığı tespit edilmiştir.

İsteğe bağlı sigortalılığı 01/05/2003 öncesi borcu bulunması nedeniyle sona ermiş olan sigortalıların primlerinin yersiz olarak bankalara gönderilmesinin engellenmesini teminen, 01/01/1998 öncesi kayıtların bir an önce bilgisayara aktarılması sağlanarak, sonucundan Genel Müdürlüğümüze bilgi verilecektir.

5- Yapılandırmaya ilişkin borcunu kısmi olarak ödeyen sigortalıların mahsup işlemlerine ilişkin program işletime alınıncaya kadar kısmi tahsilat işlemi manuel yapılacaktır.

6- Aynı ayda ikiden fazla ödeme yapılması halinde ilk yapılan ödemenin geçerli sayılıp ikinci ödemenin iade edilmesine ilişkin 14/05/2003 tarih, 12-123.Ek Genelgenin (C) maddesinin son paragrafı ile 506 sayılı kanunun 78’inci maddesine göre aylık prime esas kazanç alt sınırında meydana gelen artış oranının taksit miktarlarına aynen yansıtılacağına ilişkin 13/08/2003 tarih, 16-295.Ek Genelgenin (B-8) maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

7- Bilgisayar kayıtlarında düzeltme ve güncelleme işlemi yapılmadan önce sigortalıların en son durumlarını gösterir çıktılar bilgisayardan alınarak ilgili memur ve servis yetkilisi tarafından imzalanıp sigortalıların dosyalarında muhafaza edilecektir.

8- İsteğe bağlı sigorta işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi, sigortalıların uygulamaya konulan mevzuat doğrultusunda bilgilendirilmelerine ve işlemlerin bilgisayar ortamında sağlıklı bir şekilde yapılmasına bağlı bulunmaktadır. Bu nedenle;

a) Söz konusu Kanunlar gereğince müdürlüklere gönderilen genelge, genel yazı ve toplu talimatlar doğrultusunda isteğe bağlı sigorta işlemleri yürütülecek, ilgili personele mevzuat doğrultusunda eğitim verilerek sonuçları izlenecektir.

b) İsteğe bağlı sigortalıların Kuruma yapacakları her türlü başvurularda, dosya ve bilgisayar kayıtları üzerinde gerekli inceleme yapılarak doğru bilgi verilecek, özellikle isteğe bağlı sigortalılıklarının sona erme nedenleri ve tarihleri bildirilecek, isteğe bağlı sigortalılığının devam etmesine karar verilenlerin de bilgisayar kayıtları giriş ve güncelleme işlemleri zamanında yapılarak isteğe bağlı sigorta priminin bankalara düzenli gönderilmesi sağlanacak, isteğe bağlı sigortalılığının sona erdiği anlaşılanlar ise 1080 gün prim ödeme şartı bulunması halinde yeniden başvuru haklarının bulunduğu konusunda uyarılacak, uygulamaya tereddüt edilen hususlar sigorta müdür ve müdür yardımcısının imzası ile ünite görüşü de belirtilerek Genel Müdürlükten sorulacaktır.

Bilgi edinilmesini ve gereği rica ederiz.  

Sait ERSOY             Nazmi GÜLEYÜPOĞLU

Genel Müdür V.         Kurum Başkan V.