A- VERGİ BORÇLANMALARI
Bilindiği üzere; 1479 sayılı Kanuna 619 sayılı
Kanun Hükmündeki Kararnamenin geçici 1 inci (Anayasa
Mahkemesinin 26/10/2000 tarihli 2000/34 sayılı kararı ile
iptal edilmiştir.) ve 4956 sayılı
Kanunla eklenen geçici 18 inci maddelerine göre; sigortalılık
niteliği taşıdıkları halde Bağ-Kur’a kayıt ve tescilini
yaptırmamış olanların tescillerinin 04/10/2000 tarihi
itibariyle başlatılacağı, bu şekilde sigortalı olanların
20/04/1982-04/10/2000 tarihleri arasındaki vergi mükellefiyet
sürelerini belgelemek ve hesaplanan borcu tebliğ tarihinden
itibaren bir yıl içinde ödeme tarihinde bulundukları gelir
basamağının yürürlükte olan prim tutarı üzerinden ödemek
kaydıyla, borçlandırılarak belirtilen sürelerin sigortalılık
süresi olarak değerlendirileceği hükme bağlanmıştır.
Diğer taraftan, 2829 sayılı Sosyal Güvenlik
Kuruluşlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi
Hakkında Kanun’la sigortalıların birden fazla sosyal güvenlik
kuruluşlarına tabi geçen hizmetlerinin hangi esaslar dahilinde
birleştirileceği düzenlenmiş olup, Kanun gereği kurumlardan
herhangi birine ilk defa sigortalı olunan tarih sigortalılık
süresinin başlama tarihi olarak kabul edilmekte, birleştirilen
hizmet süreleri üzerinden bağlanacak aylığın miktarının
tespitinde, diğer kurumlardaki prime esas kazanç tutarları
(emekli keseneğine esas aylıklar) dikkate alınmakta ve bu
Kanun uyarınca aylıkların bağlanmasında aylığı bağlayan kurum
mevzuatındaki esaslar uygulanmaktadır.
Buna göre, Bağ-Kur’ca bildirilen vergi
borçlanma süreleri tahsis işlemlerinde aşağıda belirtilen
şekilde değerlendirilecektir.
1. Vergi
borçlanmasına ilişkin hizmet süreleri 2829 sayılı Kanunun 8
inci maddesi gereğince son yedi yıllık fiili hizmet süresi
içerisinde değerlendirileceği gibi borçlanılan sürelerden önce
herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tabi hizmetin
bulunmaması halinde, vergi borçlanması yapılan sürenin
başlangıç tarihi, sigortalılık süresinin başlangıç tarihi
olarak dikkate alınacaktır.
2. Sigortalılara
20/04/1982-04/10/2000 süresi vergiye tabi sürelerini talepte
bulunarak borçlanma hakkı tanındığından, bu haktan
yararlanarak borçlanma yapanların bu tarihler arasında varsa
Kurumumuza tabi çakışan hizmet süreleri iptal edilecektir.
3. Vergi
borçlanması yapılan sürelere ilişkin prim ödeme gün sayıları
toplam prim ödeme gün sayısına ilave edilecek, prime esas
kazançları aylık bağlama işlemlerinde dikkate alınacaktır.
Bağ-Kur hizmet bildirme yazılarında vergi borçlanmasına esas
kazanç, sigortalıların borçlarını ödedikleri tarihteki gelir
basamağının aylık prim miktarı olarak bildirilmektedir. Buna
göre,
sigortalının vergi borçlanmasına esas yılların prime esas
kazançlarının hesabı, borcun ödendiği tarihteki basamak
değerinin, söz konusu yıllardaki aylık prime esas kazanç
tutarları üzerinden yapılacaktır.
Borcun ödendiği tarihteki basamak değerinin,
borçlanılan yıllarda karşılığının bulunmaması halinde, bu
yıllar için prime esas kazançlar, borçlanılan yılların en
yüksek basamak değeri üzerinden hesaplanacaktır.
Örnek 1- Sigortalı
01/11/1983-31/12/1984 süresi hizmetleri için vergi borçlanması
yapmış ve borçlanma tutarını 02/02/2002 tarihinde bulunduğu 9
uncu basamak değeri üzerinden ödemiştir. Sigortalının söz
konusu sürelerde başka kurumlara tabi hizmeti bulunmamaktadır.
Bu durumda 1983 yılı prim ödeme gün sayısı 60, 1984 yılı ise
360 gün olarak dikkate alınacaktır. Sigortalı borçlanma
bedelini 9 uncu basamak karşılığı prime esas (www.alomaliye.com)
kazançlar üzerinden ödediğinden 1983 ve 1984 yılları prime
esas kazançları hesaplanırken 9 uncu basamak değerleri
kullanılacaktır. Buna göre;
- 01/11/1983-31/12/1983 süresinde 9 uncu
basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 16.320.-TL
olup, 1983 yılı prime esas kazanç tutarı 16.320 x 2 =
32.640.-TL,
- 01/01/1984-30/06/1984 süresinde 9 uncu
basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 21.200.-TL
olup, bu süre için prime esas kazanç tutarı 21.200 x 6
=127.200.-TL
- 01/07/1984-31/12/1984 süresinde 9 uncu
basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 21.730.-TL
olup, bu süre için prime esas kazanç tutarı 21.730 x 6
=130.380.-TL,
olarak hesaplandığından, 1983 yılı 32.640.-TL,
1984 yılı 257.580.-TL olarak dikkate alınacaktır.
Örnek 2-
21/05/1987-30/06/1988 süresi hizmetleri için vergi borçlanması
yapan sigortalı borçlanma bedelini 04/05/2004 tarihinde
bulunduğu 14 üncü basamak karşılığı prim üzerinden ödemiştir.
Söz konusu yıllarda başka kurumlara tabi hizmet
bulunmamaktadır. Bu durumda 1987 ve 1988 yıllarına ait prime
esas kazançlar belirlenirken 14 üncü basamak değerlerinin
kullanılması gerekmektedir. Ancak, 21/05/1987-31/07/1987
tarihleri arasında 12 inci basamak değeri üstünde bir değer
bulunmadığından söz konusu süre için o tarihte en yüksek
basamak değeri yani 12 nci basamak değeri kullanılacaktır.
Buna göre;
- 21/05/1987-30/06/1987 süresinde 12 nci
basamak karşılığı aylık prime esas kazanç 44.800.-TL olup, bu
süre için prime esas kazanç tutarı 44.800 x 1 ay 10 gün =
59.733.-TL,
- 01/07/1987-31/07/1987 süresinde 12 nci
basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 47.600.-TL
olup, bu süre için prime esas kazanç tutarı 47.600 x 1 =
47.600.-TL,
- 01/08/1987-31/12/1987 süresinde 14 üncü
basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 106.400.-TL
olup, bu süre için prime esas kazanç tutarı 106.400 x 5
=532.000.-TL
- 01/01/1988-30/06/1988 süresinde 14 üncü
basamak karşılığı aylık prime esas kazanç tutarı 127.680.-TL
olup, bu süre için prime esas kazanç tutarı 127.680 x 6
=766.080.-TL,
olarak hesaplandığından, 1987 yılı 639.333.-TL,
1988 yılı 766.080.-TL olarak dikkate alınacaktır.
Bağ-Kur 20/04/1982-04/10/2000 süresi gelir
basamakları ve karşılığı aylık prime esas kazanç tutarlarını
gösterir tablo ilişiktedir.
4. Bağ-Kur hizmet
bildirim yazılarında borçlanma yapılan sürelere ilişkin
primlerin ödenme tarihinin sigortalıların tahsis talep
tarihinden sonraki bir tarih olması durumunda sigortalıların;
a) Bağ-Kur
hizmetleri olmaksızın Kurumumuz hizmetleriyle aylığa hak
kazanmaları halinde 2829 sayılı Kanun gereği hizmetler
birleştirilmeden aylık bağlama işlemleri sonuçlandırılmayacak
ve aylık, tahsis talebini takip eden aybaşından itibaren
başlatılacaktır.
b) Bağ-Kur vergi
borçlanması hizmetleri olmadan aylığa hak kazanılamaması ve
hizmetlerin geçerlilik tarihinin tahsis talebinden sonraki bir
tarih olması durumunda, yeni bir talep alınmaksızın aylıklar,
vergi borçlanma tutarının son olarak ödendiği tarihi takip
eden aybaşından başlatılacaktır.
5. Bağ-Kur vergi
borçlanmasına ilişkin hizmetlerin aylık bağlama işlemi
tamamlandıktan sonra temin edilmesi durumunda yukarıdaki 4
üncü maddede belirtilen hususlar dikkate alınarak, aylıkların
artırılması, azaltılması veya kesilmesi işlemleri aylık
başlangıç tarihi itibariyle yapılacaktır.
B- DİĞER İŞLEMLER
1. Bağ-Kur’ca 1479
sayılı Kanuna tabi olarak bildirilen hizmet süreleri
değerlendirilirken; hizmet süresinin başlangıcı diğer bir
ifadeyle sigortalılığın başladığı gün sigortalılık süresinden
sayılacak, sigortalılığın bitiş tarihi olan gün ise
sigortalılık süresinden sayılmayacaktır.
Örneğin 01/06/1985-25/12/1988 süresinde Bağ-Kur
hizmeti olan sigortalının bu süreler içerisinde geçen hizmeti
3 yıl 6 ay 24 gün, hizmetin başlangıç tarihi 01/06/1985, bitiş
tarihi ise 24/12/1988 olarak dikkate alınacaktır.
2. Bağ-Kur’a
yapılan ve Bağ-Kur tarafından bildirilen askerlik hizmeti
borçlanma sürelerinin tahsis işlemlerinde nasıl
değerlendirileceği 01/12/1993 tarih 870354 sayılı Genel
Yazımızın “B. Askerlik Borçlanması” başlıklı bölümünün 3 üncü
maddesinde talimatlandırılmış olup, Bağ-Kur’a borçlanılan
askerlik süreleri, sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki
süreleri kapsıyorsa, sigortalılık süresi borçlandırılan gün
sayısı kadar geriye götürülecektir.
3. 2829 sayılı
Kanuna göre sosyal güvenlik kurumları arasında hizmet isteme
ve bildirme işlemleri 14/10/1998 tarihli 12-89.Ek Genelge eki
Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Geçen Hizmetlerin
Birleştirilmesiyle Bu Kurumlar Arasındaki Diğer İşlemlere
İlişkin Protokol’daki usul ve esaslar doğrultusunda
yürütülmektedir.
Sosyal güvenlik kurumları arasında yapılan
hizmet birleştirme işlemlerinde çeşitli nedenlerden
kaynaklanan usulsüzlükler ve sahte hizmet bildirimleri tespit
edilmiş olup, sahte hizmet bildirimlerinin önlenmesi için söz
konusu Protokol’ün 7 ve 8 inci maddelerinde yer alan hizmet
bildirme ve isteme yazılarında; sigortalıların T.C. kimlik
numaraları, bu bilginin temin edilememesi durumunda doğru
nüfus bilgilerine yer verilecektir.
