T.C.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI

SOSYAL SİGORTALAR KURUMU BAŞKANLIĞI

SİGORTA İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Yurtdışı İşçi Hizmetleri Dairesi Başkanlığı

SAYI   : B.13.2.SSK.5.01.11.00 / XI- 031-592138

 KONU : Yurtdışı Hizmet Borçlanmaları                                                      ANKARA

                                                                                                         19.08.2003

GENELGE

8-17 EK

   Bilindiği üzere, Anayasa Mahkemesi 8.5.1985 tarih, 3201 sayılı “Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkındaki Kanun” un 3 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan; “ … Yurda kesin dönüş yapanlar, kesin dönüş …” sözcüklerinin Anayasa’ya aykırı olduğuna karar vermiş ve gerekçeli karar 25 Nisan 2003 tarihli 25089 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

     Anayasa Mahkemesinin anılan kararı doğrultusunda 3201 Sayılı Kanunun 3 üncü maddesi yeniden düzenlenmiş ve 06.08.2003 tarihli, 25191 Sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak 4958 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun 56 ncı maddesi olarak yürürlüğe girmiştir.

       Bundan böyle yurtdışı hizmet borçlanma talepleri aşağıdaki açıklamalar doğrultusunda yürütülecektir.

 1- BORÇLANMA HAKKINDAN YARARLANABİLECEKLER

    Yurtdışı hizmet borçlanmasından yurtdışında Türk vatandaşı olarak çalışan ve borçlanma esnasında Türk vatandaşı olanlar yararlanabileceklerdir.

    Sonradan Türk vatandaşlığına alınan kimseler, yurtdışında yalnızca, Türk vatandaşlığını iktisap ettikleri tarihten sonra geçen sürelerini borçlanıp değerlendirebilirler.

2- BORÇLANMA HAKKINDAN YARARLANAMAYACAKLAR

    1- Göçmen olarak yurda gelenler, yurtdışında çalıştıkları sürede Türk vatandaşı olmadıkları için,

    2- 2147 ve 3201  sayılı Kanun ile diğer sosyal güvenlik kanunlarına göre kendilerine veya hak sahiplerine aylık bağlanmış olanlar ile aylık bağlanması için müracaat edip de aylığa hak kazanmış durumda bulunanlar,

    3- 506 sayılı Kanunun 7 nci maddesine istinaden geçici olarak yurtdışına çalışmak üzere gönderilenler,

    4- İstisna akdi çerçevesinde Almanya’da istihdam edilenler,

    5- Sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilmemiş ülkelerde iş üslenen Türk işverenler tarafından yurtdışına götürülen ve yurtdışında çalıştıkları sürede topluluk sigortasına tabi olanlar,

    6- Türk vatandaşlığının iktisabından önce geçen süreleri değerlendirmek isteyenler,

    Bu Kanundan yararlanamayacaklardır.

   Yurtdışı hizmet borçlanması yapmış fakat daha sonra Türk vatandaşlığından çıkarılmış veya vatandaşlık hakkını kaybetmiş olanlara bu Kanuna göre borçlandıkları hizmetleri dikkate alınarak aylık bağlanmayacak, aylık bağlandıktan sonra Türk vatandaşlığından çıkmaları durumunda da bağlanmış bulunan aylıkları durdurulacaktır.

  3- BAŞVURULACAK KURULUŞLAR

      A-Halen Yurtdışında bulunanlar;

a)     Yurtdışına çıkmadan önce Türkiye’de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması olmayanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığına,

b)     Yurtdışına çıkmadan önce Türkiye’de son defa prim, kesenek ve karşılık ödenen sosyal güvenlik kuruluşuna,

       c)      Ev kadınları Bağ-Kur’a

      B-Türkiye’ye Döndükten Sonra Yurtdışında Geçen Hizmetlerini   Borçlanmak İsteyenler,

a)      Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar, Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığına,

b)     Müracaat tarihinde çalışmakta olanlar tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna,

       c)      Başvuru tarihinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmamakla birlikte Türkiye’ ye döndükleri tarihten sonraki çalışmalarından dolayı son defa tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna,

       d)     Hizmetlerinden bir kısmını yurtdışında iken borçlananlardan kalan hizmetlerini Türkiye’ ye döndükten sonra borçlanmak isteyenler ilk borçlanmayı yapan sosyal güvenlik kuruluşuna,

       e)      Ev kadınları Bağ-Kur’a,

    Sürelerinin bir kısmını çalışarak geçirmiş olan ev kadınları, ev kadını olarak geçen süreleri için Bağ-Kur’a, çalışılan süreleri içinde yukarıdaki (A) , (B) maddelerine göre durumlarına uygun düşen Sosyal Güvenlik Kuruluşuna, kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanlar aylık almakta oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna,

 Yazılı olarak başvurarak borçlanabilirler.

    4- BAŞVURU SÜRESİ

    Anayasa Mahkemesinin gerekçeli kararının yayımlandığı tarihte yurtdışında çalışmakta olanlar ile daha sonra yurtdışında çalışacak olanlar yurtdışında iken ya da yurda döndükten sonra durumlarına uygun sosyal güvenlik kuruluşuna başvurarak borçlanabileceklerdir. Bunlardan müracaat süresi koşulu aranmayacaktır.

    25.04.2003 (dahil) ve daha sonraki bir tarihteki talebi esas alınarak sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle sosyal güvenlik kanunlarına göre malullük ya da yaşlılık sigortasından kısmi aylık bağlanmış olanlar ile bağlanacak olanlar da müracaat süresi aranmaksızın yurtdışı hizmet borçlanması yapabileceklerdir.

    Anayasa Mahkemesinin gerekçeli kararında, yurda kesin dönüş yaptıkları halde 2 yıl içerisinde yurtdışı hizmet borçlanması ile ilgili yazılı istekte bulunmayanların da yurtdışı hizmetlerini borçlanabileceklerine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğinden 24.04.2001 (dahil) tarihinden önce yurda kesin dönüş yaptıkları halde, 2 yıllık süre içerisinde yurtdışı hizmet borçlanması müracaatında bulunmayanların yurtdışı hizmet borçlanma istekleri kabul edilmeyecektir.

    Diğer taraftan, Anayasa Mahkemesinin gerekçeli kararında haksahiplerinin müracaat süresi ile ilgili yeni bir düzenlemeye gidilmemiş ancak, 4958 sayılı Kanunun 56 ncı maddesiyle değişik 3201 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile haksahiplerinin de müracaat süresi aranmaksızın yurtdışı hizmet borçlanması yapabilmelerine olanak sağlanmıştır.

    Bu nedenle, yurtdışında çalışırken 06.08.2003 (dahil) tarihinden sonra ölenlerin haksahipleri durumlarına uygun sosyal güvenlik kuruluşuna başvurarak borçlanabileceklerdir. 05.08.2001 (dahil) ölenlerin haksahiplerinin yurtdışı hizmet borçlanma talepleri kabul edilmeyecektir.

     06.08.2001 (dahil) – 05.08.2003 (dahil) tarihleri arasında ölenlerin haksahipleri ölüm tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde müracaat etmeleri koşulu ile yurtdışı hizmet borçlanması hakkından yararlanabileceklerdir. 

 5- HAKSAHİPLERİNİN BAŞVURUSU

    Yurtdışında çalışmakta iken ya da Türkiye’ ye döndükten sonra ölen sigortalının hak sahipleri 3 üncü madde de  belirtilen ve ölenin durumuna uygun sosyal güvenlik kuruluşuna, yazılı olarak müracaat etmek suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan yararlanabileceklerdir.

    Ölenin yurtdışındaki hizmetleri aylık bağlanması için yeterli ise öncelikle bu hizmetler Kanunda ön görüldüğü şartlarla borçlandırılacaktır. Ölenin yurtdışında geçen hizmetlerinin tamamı borçlandırıldığı halde aylık bağlanamıyorsa bu taktirde hak sahipleri ölenin askerlik hizmetlerini borçlanabileceklerdir.

    Haksahiplerine, borcun tamamen ödenmesinden sonra yapacakları yazılı tahsis talep tarihini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanacaktır.

 6-BORÇLANMA, BORÇ TEBLİĞ VE TAHSİL İŞLEMLERİ MERKEZDE YAPILACAKLAR

           a)     Halen yurtdışında çalışanların,

           b)     Yurtdışında ikamet eden ve sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle sosyal güvenlik kanunlarına göre kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanlar ile henüz aylık işlemleri sonuçlanmamış olanlar,

c)      2147-3201 sayılı Kanunlara göre borçlanmış oldukları süreleri haricinde geçen sürelerini de yurtdışında çalışır ya da ikamet ederken borçlanmak isteyenlerin borçlanma, borç tebliğ ve tahsil işlemleri,

   Sigorta İşleri Genel Müdürlüğünce yapılacaktır.

    Bildirilen Dolar prim borcu Türkiye Vakıflar Bankası Merkez Müdürlüğü nezdindeki “2031835” nolu Sosyal Sigortalar Kurumu Yurtdışında çalışan işçilerin prim hesabına” dolar veya dolar karşılığı döviz olarak ödenecektir.

    Bu borç ödenirken banka makbuzuna “3201 sayılı Kanuna göre yapılan borçlanma karşılığı ödenmiştir.” ibaresi yazdırılacaktır.

    7- BORÇLANMA İŞLEMLERİ MERKEZDE, BORÇ TEBLİĞ VE TAHSİL İŞLEMLERİ  SİGORTA / SİGORTA  İL  MÜDÜRLÜKLERİNDE YAPILACAKLAR

         25.04.2001 tarihinden sonra Türkiye’ ye dönen ;

    Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle sosyal güvenlik kanunlarına göre kendilerine veya hak sahiplerine Kurumumuzca kısmi aylık bağlanmış olanlar ile henüz aylık işlemleri sonuçlanmamış olanların,

    2147-3201 sayılı Kanunlara göre borçlanmış olanlardan yurtdışında geçen bakiye sürelerini borçlanmak isteyenlerin;

 borçlanma işlemleri Sigorta İşleri Genel Müdürlüğünce yapılacak, ancak borç tebliğ ve tahsil işlemleri Sigorta/Sigorta İl Müdürlüklerimizce sonuçlandırılacaktır.

    İlgililere borç tebliği yapılırken tebliğ yazısında;

    -         Borcun dolar olarak miktarı,

-         Bu dövizin ödeneceği Müdürlüğünüzün banka adı ve hesap numarası, belirtilecektir.

   Banka tebliğ yazısında belirtilen borcu, ilgili, dolar veya başka bir dövizle ödemek istediği taktirde dolara göre çapraz kur uygulamak suretiyle bu borcu tahsil edecek ve Müdürlüğünüze bu borcun karşılığı Türk Lirasını dekont edecektir.

    Ayrıca dekontta;

    -         Sigortalının adı-soyadı, ikamet adresi,

-         Sigorta sicil numarası,

-         Dövizin miktarı,

-         Dövizin cinsi,

-         Dövizin tahsil tarihindeki kur’u,

-         Çapraz kur uygulanmışsa, dövizin dolar’a göre miktarı,

-         Dövizin tahsil tarihi,

Bankaca mutlak surette belirtilecektir.

    İlgili, borcunu başka bir banka aracılığı ile ödemek istediği taktirde, dövizi tahsil eden bankanın yukarıda istenilen hususları havi bilgilerle Müdürlüğünüz banka hesabına dekontunun sigortalı tarafından sağlanması gerektiği ilgiliye duyurulacaktır.

    Sigortalının dövizini bozdurup Müdürlük veznesine elden yatırılması günlük kur değişmeleri nedeniyle ödemelerde farklılık yaratacağından bu yönde işlem yapılmayacaktır.

    İlgililer borcunu bir defada değil de taksitler halinde ödemek istemeleri halinde, her tahsilatta yukarıdaki hususlar aranacaktır.

    8-  AYLIK  TAHSİSİ

    Anayasa Mahkemesi 25 Nisan 2003 tarih, 25089 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 12.12.2002 tarihli 2000/36 E, K 2002/198 sayılı, kararında 3201 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin (A) paragrafının 1 inci fıkrasının (a) bendinde yer alan “kesin dönülmüş” sözcüklerinin Anayasaya aykırı olmadığına karar verdiğinden, yurtdışında geçen sürelerini 3201 sayılı Kanuna göre borçlanarak aylık isteğinde bulunulacak olanlardan eskiden olduğu gibi,

    a)     Yurda kesin dönülmüş olması,

b)     Tahakkuk ettirilen döviz borcunun tamamının ödenmiş olması,

c)      Döviz borcunun tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte bulunulması,

Koşulları aranılacaktır.

    Kesin dönüşün  belgelenmesi için ilgililerin kesin dönüş ile ilgili “ Beyan ve Taahhütname” de bunu beyan etmeleri ve pasaportlarındaki künye bölümü (1,2 ve 3.sayfalar) ile Türkiye’ye son defa girdikleri tarihi gösterir sayfaların noter tasdikli örneklerini ibraz etmeleri yeterlidir.

    Borçlandıkları hizmetlerine istinaden aylık isteğinde bulunanların, “Beyan ve Taahhütname” yi  eksiksiz ve gerçeğe uygun olarak doldurup doldurmadıkları titizlikle kontrol edilecek, eksik  doldurulan “ Beyan ve Taahhütname”   işleme alınmayacak, bunların yeni “Beyan ve Taahhütname” yi doldurmaları temin edilecektir. Kısmi borçlanma yapmak isteyenler borçlanacakları süreleri gün, ay ve yıl olarak belirtmek zorunda olduklarından bu hususa da azami duyarlılık gösterilecektir.

    Bilgi edinilmesini ve  tereddüt edilen konularda Genel Müdürlüğümüzden bilgi alınmasını  rica ederiz.

                                    Sait ERSOY                            Nazmi GÜLEYÜPOĞLU

                                Genel Müdür Yrd. V.                        Kurum Başkanı V.

 DAĞITIM :

Gereği     :                                                 Bilgi      :

-Başkanlığa Bağlı Merkez Ünitelerine              Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına

-Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü                                   

 Merkez ve Taşra Teşkilatına