TRANSFER FİYATLANDIRMASI
YOLUYLA ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI HAKKINDA KARAR
BİRİNCİ BÖLÜM
KAPSAM, AMAÇ ve TANIMLAR
Kapsam
Madde 1-
Bu Karar ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13 üncü
maddesinde yer alan "Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü
Kazanç Dağıtımı" hükümlerinin uygulanmasına ilişkin usuller
düzenlenmekte olup, Türkiye'deki tam ve dar mükellef gerçek kişi
ve kurumların tamamı bu düzenlemenin kapsamı içindedir.
Amaç
Madde 2-
Bu düzenlemenin amacı, ilişkili kişilerle mal veya hizmet alım ya
da satımında bulunan gerçek kişi ve kurumların gelirlerinin tam ve
doğru olarak beyan edilmesini sağlamak ve transfer fiyatlandırması
yoluyla vergi matrahının aşındırılmasına engel olmaktır.
Tanımlar
Madde 3-
Bu düzenlemede geçen temel kavramların tanımları aşağıdaki
gibidir:
Transfer fiyatlandırması:
İlişkili kişiler arasında yapılan mal veya hizmet alım ya da
satımında uygulanan fiyat veya bedeli ifade eder.
İlişkili kişi:
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun uygulaması bakımından kurumların kendi
ortakları, kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek
kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından
doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında
bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder. Ortakların
eşleri, ortakların veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu ile üçüncü
derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları da ilişkili kişi
sayılır.
Gelir Vergisi Kanunu'nun uygulaması bakımından,
teşebbüs sahibinin eşi, üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dahil
yansoy ve kayın hısımları ile doğrudan veya dolaylı ortağı
bulunduğu şirketler, bu şirketlerin ortakları, bu şirketlerin
idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından kontrolü altında
bulunan diğer şirketler ilişkili kişi sayılır.
Gerek gelir vergisi, gerekse kurumlar vergisi
mükellefleri yönünden, kazancın elde edildiği ülke vergi
sisteminin, Türk vergi sisteminin yarattığı vergilendirme
kapasitesi ile aynı düzeyde bir vergilendirme imkanı sağlayıp
sağlamadığı ve bilgi değişimi hususunun göz önünde bulundurulması
suretiyle Bakanlar Kurulu'nca ilan edilen ülkelerde veya
bölgelerde bulunan kişilerle yapılmış tüm işlemler ilişkili
kişilerle yapılmış sayılır.
Emsallere uygunluk ilkesi:
İlişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında
uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin
bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını
ifade eder.
Geleneksel işlem yöntemleri:
Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, maliyet
artı yöntemi ve yeniden satış fiyatı yöntemlerini ifade eder.
İşleme dayalı kâr yöntemleri:
Kâr bölüşüm yöntemi ve işleme dayalı net kâr marjı yöntemlerini
ifade eder.
Peşin fiyatlandırma anlaşması:
İlişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında
uygulanacak fiyat veya bedelin tespitine ilişkin yöntemler,
mükellefin talebi üzerine Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi
Başkanlığı (Bundan böyle ‘İdare' olarak adlandırılacaktır.)
ile anlaşılarak belirlenebilecek olup, bu anlaşma, peşin
fiyatlandırma anlaşması olarak adlandırılır.
Peşin fiyatlandırma anlaşması, ilişkili
kişilerle yapılan işlemlerle ilgili olarak transfer
fiyatlandırmasının tespit edilmesinde belli bir süre için
uygulanacak yöntemin mükellef ile İdare tarafından anlaşılarak
belirlenmesini ifade eder. Bu şekilde mükellef ile İdare arasında
belirlenen yöntem, üç yılı aşmamak üzere anlaşmada tespit edilen
süre ve şartlar dahilinde kesinlik taşır.
Kontrol altındaki işlem:
Birbirleriyle ilişkili olan kişiler
arasındaki işlemleri ifade eder.
Kontrol dışı işlem:
Birbirleriyle herhangi bir şekilde ilişkisi bulunmayan kişiler
arasındaki işlemleri ifade eder.
İç emsal:
Mükellefin ilişkisiz kişilerle yaptığı işlemlerde kullandığı fiyat
ya da bedeli ifade eder.
Dış emsal:
İlişkisiz kişilerin kendi aralarında yaptıkları
karşılaştırılabilir nitelikteki işlemlerde kullandığı fiyat ya da
bedeli ifade eder.
Karşılaştırılabilirlik analizi:
Kontrol altındaki işlemler ile kontrol
dışı işlemlerin karşılaştırılabilir olmasını ifade etmekte olup,
işlemler arasında maddi bir farklılık yoksa ya da var olan
farklılıkların düzeltimlerle giderilmesi mümkünse, kontrol
altındaki işlem ile kontrol dışı işlem karşılaştırılabilir
nitelikte kabul edilir.
İşlev analizi:
Kontrol dışı işlemler ile kontrol altındaki işlemlerin
karşılaştırılmasında, üstlenilen riskler ve kullanılan varlıklara
göre tarafların gerçekleştirdikleri işlevleri esas alarak yapılan
analizleri ifade eder.
İşlem Düzeltimi:
Kontrol dışı işlemler ile kontrol altındaki
işlemlerin karşılaştırılması esnasında, söz konusu işlemler
arasında farklılıklar tespit edilmiş ve bu farklılıklar
karşılaştırma konusu unsurlar üzerinde maddi etkide bulunuyorsa,
karşılaştırmanın güvenilir sonuçlar verebilmesi amacıyla bu
farklılıkların giderilmesi için yapılan işlemleri ifade eder.
Belgelendirme:
Emsallere uygunluk ilkesinin transfer fiyatlandırmasının her
aşamasında göz önünde bulundurulduğunu göstermek amacıyla mükellef
tarafından tutulan kayıtlar ile sağlanan bilgileri ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
EMSALLERE UYGUNLUK İLKESİ
Emsallere Uygunluk İlkesinin Amacı
Madde 4-
Emsallere uygunluk ilkesinin temel amacı, ilişkili kişiler
arasındaki mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat
veya bedelin, söz konusu mal veya hizmet alım ya da satımı için
aralarında ilişki bulunmayan kişiler arasında belirlenen fiyat
veya bedele karşılaştırılabilir koşullar altında eşit olmasıdır.
Karşılaştırılabilirlik Analizi
Madde 5-
Karşılaştırılabilirlik analizi, kontrol altındaki işlemlerin sahip
olduğu koşullar ile kontrol dışı işlemlerin sahip olduğu
koşulların karşılaştırılmasına dayanır. Bu nedenle
karşılaştırılabilirlik kavramı da işlemler arasındaki
farklılıkların herhangi bir şekilde karşılaştırma konusu unsurları
maddi olarak etkilememesi veya maddi olarak etkide bulunan
farklılıkların belli işlemlerle düzeltilebilecek nitelikte olması
gereğini ifade eder.
Karşılaştırılabilirliğin tespitinde dikkate
alınan başlıca unsurlar aşağıdaki gibidir:
a) Mal
veya hizmetlerin nitelikleri,
b)
Üstlenilen işlev ve risklerin analizi,
c)
İşlemin gerçekleştiği pazardaki ekonomik koşullar,
d)
Kurumların iş stratejileri.
Emsal Fiyat Aralığı
Madde 6-
Emsallere uygunluk ilkesi açısından en güvenilir sonuç,
karşılaştırmalar sonucunda ulaşılan tek bir fiyat veya bedel
olacaktır. Bununla birlikte, yapılan karşılaştırmalar ve uygulanan
yöntemler sonucu, tek bir fiyat veya bedelden ziyade birbirine
yakın birden çok sonucu içeren belli bir fiyat veya bedel aralığı
tespit edilebilir.
Emsal fiyat aralığı, aynı yöntemin farklı
karşılaştırılabilir kontrol dışı işlem verilerine uygulanmasından
veya aynı verilere farklı transfer fiyatlandırması yöntemlerinin
uygulanmasından elde edilen değişik emsal fiyatların oluşturduğu
bir fiyat dizisidir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TRANSFER
FİYATLANDIRMASINDA UYGULANACAK YÖNTEMLER
Yöntemlerden Beklenen Amaçlar
Madde 7-
Mükellefler, işlemin koşullarını ve özelliklerini en iyi yansıtan
yöntemi kullanarak, ilişkili kişilerle yaptıkları mal veya hizmet
alım ya da satımında emsallere uygunluk ilkesiyle tutarlı fiyat
veya bedel uyguladıklarını göstermek zorundadır.
Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi
Madde 8-
Bu yöntem, bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış
fiyatının, karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da
satımında bulunan ve aralarında herhangi bir şekilde ilişki
bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları
işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit
edilmesini ifade eder.
Maliyet Artı Yöntemi
Madde 9-
Bu yöntem, emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet
maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması
suretiyle hesaplanmasını ifade eder.
Brüt kâr oranı aşağıdaki gibi hesaplanır:
Satışlar - Maliyet
= Brüt kâr oranı
Maliyet
Kontrol altındaki bir işlem için uygulanacak en
ideal "makul brüt kâr oranı", işlemi yapan mükellefin bu mal veya
hizmetlere ilişkin olarak, ilişkisiz kişilerle yaptığı işlemlerde
uyguladığı brüt kâr oranı olacaktır. Böyle bir brüt kâr oranı
mevcut değilse ya da karşılaştırma için gerekli işlem sayısı
yetersizse, karşılaştırılabilir işlemler arasında belirlenen fiyat
ya da bedeli etkileyen bir farklılık bulunmaması veya var olan
farklılıkların düzeltilebilir nitelikte olması şartıyla ilişkisiz
kişilerin karşılaştırılabilir işlemlerine ait brüt kâr oranları da
bu yöntemin uygulamasında kullanılabilecektir.
Yeniden Satış Fiyatı Yöntemi
Madde 10-
Yeniden satış fiyatı yöntemi, emsallere uygun
fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir
şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere yeniden
satılması halinde uygulanacak fiyattan makul bir brüt satış kârı
düşülerek hesaplanmasını ifade eder.
Söz konusu hesaplama aşağıdaki formül
kullanılarak yapılacaktır:
Yeniden satış fiyatı
= Emsallere Uygun Fiyat veya Bedel
1 + Brüt satış kâr oranı
Makul brüt satış kârı, söz konusu mal veya
hizmetin yeniden satışında yüklenilen satış ve diğer faaliyet
giderleri ile üstlenilen riskler ve kullanılan varlıklar esas
alınarak gerçekleştirilen işlevlerin gerektirdiği kâr tutarını
ifade etmektedir.
Diğer Yöntemler
Madde 11-
Emsallere uygun fiyata geleneksel işlem yöntemlerinden herhangi
birisiyle ulaşma olanağı yoksa mükellef, işlemlerin mahiyetine
uygun olarak kendi belirleyeceği diğer yöntemleri kullanabilir.
Ancak, diğer yöntemler olarak adlandırılan işleme dayalı kâr
yöntemlerinin emsallere uygunluk ilkesi çerçevesinde fiyat ya da
bedel tespitine olanak vermemesi durumunda, mükellef kendi
belirleyebileceği ve daha doğru sonuç verdiğine inandığı bir
yöntemi de kullanabilecektir. İşleyiş sistemi mükellefler
tarafından belirlenecek bu yöntemin de emsallere uygunluk
ilkesine göre tespit edilmesi zorunludur.
Kâr Bölüşüm Yöntemi
Madde 12-
Bir ya da daha fazla sayıdaki kontrol altındaki işlemlere ilişkin
toplam faaliyet kârı veya zararının, emsallere uygunluk ilkesi
doğrultusunda üstlendikleri işlevler ve riskler nispetinde
ilişkili kişiler arasında paylaştırılması esasına dayanan bir
yöntemdir.
İşleme Dayalı Net Kâr Marjı Yöntemi
Madde 13-
İlişkili kişiye ait bir işlemin net kârlılık oranının, maliyetler,
satış ve varlıklar gibi bir gösterge kullanılarak, ilişkisiz
kişilere ait karşılaştırılabilir işlemlerin net kârlılık oranları
ile karşılaştırılmasına dayanan bir yöntemdir.
Net kâr, elde edilen gelirlerden doğrudan ve
dolaylı bütün giderler indirildikten sonra kalan tutarı ifade
etmekte olup, net kârın net satışlara oranı da net kâr oranını
vermektedir. Makul net kâr oranı ise kontrol dışındaki işlemler
için, normal koşullar altında, piyasada olması ya da oluşması
gereken karşılaştırılabilir net kâr oranını ifade eder.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
PEŞIN FİYATLANDIRMA
ANLAŞMASI
Peşin Fiyatlandırma Anlaşmasının Amacı
Madde 14-
Peşin fiyatlandırma anlaşmasının temel amacı,
mükelleflerin ilişkili kişilerle yapacakları mal veya hizmet alım
ya da satımında uygulayacakları transfer fiyatlandırmasına ilişkin
olarak karşılaşılabilecek olası vergi ihtilaflarının önüne
geçmektir.
Peşin Fiyatlandırma Anlaşmasının Kapsamı
Madde 15- Peşin
fiyatlandırma anlaşmasının kapsamına, Büyük Mükellefler Vergi
Dairesi Başkanlığı'na kayıtlı mükellefler girmekte olup, söz
konusu kurumların ilişkili kişilerle yaptığı yurt dışı işlemlere
ilişkin olarak belirleyeceği yöntem konusunda 03/09/2007
tarihinden itibaren İdare'ye başvurmaları mümkündür.
Peşin Fiyatlandırma Anlaşmasının Süreci
Madde 16-
Peşin fiyatlandırma anlaşmasına ilişkin süreç,
mükellefin İdare'ye yazılı başvurusuyla başlayacak olup, mükellef
söz konusu başvuruyla birlikte, bu Kararın 17 nci maddesinde yer
alan asgari bilgi ve belgeleri de İdare'ye sunmak zorundadır.
Ön Değerlendirme:
Yapılan başvuru, sunulan bilgi ve belgelerle birlikte İdare
tarafından bir ön değerlendirmeye tabi tutulur.
Analiz:
Gerekli veriler tamamlandıktan sonra karşılaştırılabilir
işlemlerin, kullanılan varlıkların, diğer düzeltimlerin,
uygulanabilir yöntemlerin, anlaşma şartlarının ve diğer temel
hususların seçim ve değerlendirilmesi yapılır.
Anlaşmanın kabulü veya reddi:
İdare, yapılan analiz sonucunda, mükellefin başvurusunu aynen
kabul edebilir veya gerekli değişikliklerin yapılması koşuluyla
kabul edebilir ya da reddedebilir. İdare'nin başvuruyu kabul
etmesi halinde mükellef ile İdare arasında peşin fiyatlandırma
anlaşması imzalanır.
Peşin fiyatlandırma anlaşmasına ilişkin sürecin
her aşamasında mükellef ile karşılıklı bilgi ve görüş
alışverişinde bulunulur.
Anlaşma kapsamındaki işlemlere ilişkin uygulama
ile anlaşma kapsamında belirlenen yöntem ve bu yöntemin uygulama
şartları ile ilgili olarak inceleme yapılabilir. İdare, mükellefin
söz konusu anlaşma koşullarına uyum gösterip göstermediğini
ve/veya bu koşulların geçerliliğini sürdürüp sürdürmediğini,
anlaşmada belirlenen süre müddetince mükellefin sunacağı yıllık
rapor üzerinden takip eder.
Mükellefin peşin fiyatlandırma anlaşmasında
belirtilen koşullara uymadığı, söz konusu koşulların geçerliliğini
sürdürmediği ve/veya mükellef tarafından ibraz edilen bilgi ve
belgelerin eksik, yanlış veya yanıltıcı olduğu tespit edilirse,
mevcut anlaşma İdare tarafından tek taraflı olarak önceki
dönemleri de kapsayacak şekilde iptal edilir. Bu durumda, anlaşma
hiç yapılmamış kabul edilerek mükellef vergi incelemesine sevk
edilir.
Peşin Fiyatlandırma Anlaşmasına İlişkin
Belgelendirme
Madde 17-
İdare'ye başvuruda bulunan mükelleflerin sunmaları
gereken temel bilgi ve belgeler aşağıdaki gibidir:
- Yazılı Başvuru, (Yazılı Başvuru'da anlaşmanın
süresine ilişkin talep, anlaşma sürecine katılacak mükelleflerin
ya da temsilcilerin adları, T.C. kimlik numaraları, adresleri,
telefon numaraları, mükellefin faaliyet konusu, kurumun yapısı
(merkez, şube) ve ortakları, sermaye yapısı, içinde bulunduğu
sektör, ekonomik ve hukuki geçmişi hakkında özet bilgiler,
ilişkili kişilerin tanımı ve bu kişiler arasındaki mülkiyet
ilişkilerine ilişkin bilgiler yer alır.)
- Kurumun fonksiyonları ve sahip olduğu riskleri
içeren tüm bilgiler,
- Başvuru tarihinin içinde bulunduğu
vergilendirme dönemine ilişkin ürün fiyat listeleri,
- Başvuru tarihinin içinde bulunduğu
vergilendirme dönemine ilişkin üretim maliyetleri,
- Başvuru tarihinin içinde bulunduğu
vergilendirme döneminde ilişkili ve ilişkisiz kişilerle yapılan
işlemlerin miktarı ve fatura bilgileri,
- İlişkili kişilerin son üç yıla ilişkin mali
tabloları, vergi beyanname örnekleri, yurtdışı işlemlerine ait
sözleşmelerin örnekleri,
- İlişkili kişiler ve emsal kurumlar tarafından
farklı muhasebe standartları ve yöntemleri kullanılıyor ise
bunlara ilişkin bilgi,
- Önerilen transfer fiyatlandırması yöntemi ile
bu yöntemin seçimine ve uygulanmasına esas teşkil eden koşullara
veya varsayımlara ilişkin açıklama, destekleyici analizler ve
yapılan çalışmalar, (karşılaştırma analizleri, varsa emsal kurum
bilgileri, pazar verileri, mahkeme kararları, bilimsel
araştırmalar)
- Önerilen transfer fiyatlandırması yöntemini
destekleyen son üç yıla ait finansal veriler ve bunlarla ilgili
belgeler,
- İki veya daha fazla karşılaştırılabilir
işlemin olması durumunda belirlenen emsal fiyat aralığı ve bu
aralığın tespitinde kullanılan yöntem,
- Mükellefin mali durumunu etkileyebilecek
geleceğe dönük ekonomik varsayımlar (kâr tahminleri, kur
bilgileri, faiz oranları vb.)
- Emsal fiyatın tespit edilmesi için gerekli
diğer belgeler.
İdare, gerekli gördüğü takdirde mükelleften
ilave bilgi ve belge talebinde bulunabilir. İlgili bilgi ve
belgelerin yabancı dilde yazılmış olmaları halinde, bunların
Türkçe çevirilerinin de ibraz edilmesi zorunludur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
TRANSFER
FİYATLANDIRMASINDA BELGELENDİRME
Amaç
Madde 18-
Belgelendirmede amaç, transfer fiyatlandırmasının yapılmasındaki
sürecin anlaşılması ve hesaplamaların ayrıntılarının
gösterilmesidir. Bu nedenle mükellefler tarafından, emsallere
uygunluk ilkesi doğrultusunda işlem yapıldığını gösteren belge ve
bilgilerin hazırlanması ya da temin edilmesi, ayrıca
belgelendirmeye ilişkin bu verilerin, istenmesi halinde İdare'ye
veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara ibraz edilmek üzere
hazır tutulması zorunludur.
Yıllık Belgelendirme
Madde 19-
Mükelleflerin, ilişkili kişilerle bir takvim yılı içinde
yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satım işlemlerine ilişkin
olarak bir rapor düzenlemeleri ve düzenlenecek rapor ile aşağıda
yer alan bilgi ve belgelerin istenmesi durumunda İdare'ye veya
vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara ibraz edilmek üzere
hazır bulundurulması zorunludur.
- Kurumun faaliyetlerinin tanımı ve organizasyon
yapısı, ilişkili kişilerin tanımı (vergi kimlik numaraları,
adresleri, telefon numaraları vb.) ve bu kişiler arasındaki
mülkiyet ilişkileri,
- Kurumun fonksiyonları ve sahip olduğu riskleri
içeren tüm bilgiler,
- İşlem konusu yıla ilişkin ürün fiyat
listeleri,
- İşlem konusu yıla ilişkin üretim maliyetleri,
- İşlem konusu yıl içinde ilişkili ve ilişkisiz
kişilerle yapılan işlemlerin miktarı ve fatura bilgileri,
- İşlem konusu yıl içinde ilişkili kişilerle
yapılan tüm sözleşme örnekleri,
- İlişkili kişilere ait özet mali tablolar,
- İlişkili kişiler arasındaki işlemlere
uygulanan şirket içi fiyatlandırma politikası,
- İlişkili kişiler tarafından farklı muhasebe
standartları ve yöntemleri kullanılıyor ise bunlara ilişkin bilgi,
- Gayri maddi varlıkların mülkiyetine ve alınan
veya ödenen gayri maddi hak bedellerine ilişkin bilgi,
- Kullanılan transfer fiyatlandırması yönteminin
seçilme nedeni ve uygulanmasına ilişkin bilgi ve belgeler (iç
ve/veya dış emsaller, karşılaştırılabilirlik analizi),
- Emsallere uygun fiyat ya da kâr marjının
saptanmasında kullanılan hesaplamalar ve yapılan varsayımlara
ilişkin ayrıntılı bilgiler,
- Belli bir emsal fiyat aralığı tespit
edilmişse, bu aralığın tespitinde kullanılan yöntem,
- Emsal fiyatın tespit edilmesi için gerekli
diğer belgeler.
İdare, gerekli gördüğü takdirde mükelleften
ilave bilgi ve belge talebinde bulunabilir. İlgili bilgi ve
belgelerin yabancı dilde yazılmış olmaları halinde, bunların
Türkçe çevirilerinin de ibraz edilmesi zorunludur.
ALTINCI BÖLÜM
YÜRÜRLÜK VE YÜRÜTME
Yürürlük
Madde 20-
Bu Karar, 01/01/2007 tarihinden geçerli olmak üzere
yayım tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 21-
Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.
