28/3/2007 tarihli ve 5615 sayılı Gelir Vergisi
Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun[1]
17 nci maddesi ile 13/7/1956 tarihli ve 6802 sayılı Gider
Vergileri Kanununun[2]
31 inci maddesinde yapılan düzenlemede, iptal edilen sigorta
muamelelerine ilişkin banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV)
uygulamasında değişiklik yapılmıştır.Söz
konusu düzenlemeye ilişkin açıklamalar bu Tebliğin konusunu
oluşturmaktadır.
A- MATRAHTAN İNDİRİM VE MAHSUBEN İADE
TUTARLARININ HESAPLANMASI
5615 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile 6802
sayılı Kanunun 31 inci maddesinin dördüncü fıkrası aşağıdaki
şekilde değiştirilmiş ve maddenin sonuna aşağıdaki fıkra
eklenmiştir.
"Sigorta şirketleri, iptal ettikleri sigorta
muamelelerine ilişkin vergileri (yalnızca iptal tarihinden sonraki
döneme ait olan kısmı), iptalin gerçekleştiği dönemde hesaplanan
banka ve sigorta muameleleri vergisinden indirebilirler. Bu
dönemde indirilemeyen vergiler, sonraki dönem beyannamelerinde
indirim konusu yapılabilir."
"Maliye Bakanlığı, bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir."
5615 sayılı Kanun ile 6802 sayılı Kanunun 31
inci maddesinde değişiklik yapılmadan önceki uygulamada; iptal
edilen sigorta muamelelerine ait meblağların vergi matrahından
indirilebilmesi için sigorta poliçelerinin düzenlenme ve iptal
tarihlerinin aynı vergilendirme dönemi içerisinde olması
gerekmekteydi. Dolayısıyla, sigorta muamelelerinin yapıldığı
dönemden sonra gerçekleşen poliçe iptalleri nedeniyle iptal edilen
muamelelere ilişkin BSMV'nin, mahsuben iadesi mümkün değildi.
6802 sayılı Kanunun 31 inci maddesinin dördüncü
fıkrasında yapılan ve 1/5/2007 tarihinde yürürlüğe giren
değişiklikle, sigorta muameleleri ile bunların iptal işlemlerinin
aynı vergilendirme döneminde yapılmadığı durumlarda da, iptal
edilen sigorta muamelelerine ilişkin vergilerin (yalnızca iptal
tarihinden sonraki döneme ait olan kısmı), iptalin gerçekleştiği
dönemde hesaplanan BSMV'den indirilmesine imkan tanınmaktadır.
Ayrıca bu düzenleme ile iptal edilen sigorta
muamelelerine ilişkin olan, ancak muamelelerin iptal edildiği
dönemde sigorta şirketinin hesaplanan vergisinin yetersiz olması
nedeniyle indirim konusu yapılamayan verginin, sonraki
vergilendirme dönemlerinde de indirim konusu yapılmasına imkan
sağlanmaktadır.
Anılan maddenin son fıkrasının Bakanlığımıza
verdiği yetkiye dayanılarak iptal edilen sigorta muamelelerinde
matrahtan indirim ve mahsup uygulamasına ilişkin usul ve esaslar
aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.
1- Aynı Dönem İçinde Düzenlenip İptal
Edilen Sigorta Muamelelerinde Matrahtan İndirim Uygulaması
Sigorta şirketleri, aynı dönem içinde düzenlenen
ve iptal edilen sigorta muamelelerinde iptal edilen sigorta
işlemlerine ait primleri, o dönemin vergi matrahından
indirebilirler.
a) Poliçeye ilişkin prim ödemesinin
yapılmamış olması
Banka ve sigorta muameleleri vergisinin doğması
için sigorta şirketlerince bir muamele yapılması ve bu muamele
sonucunda lehe nakden veya hesaben para alınması gerekmektedir.
Düzenlenen sigorta poliçelerine ilişkin olarak sigorta
şirketlerinin sorumluluğu poliçeye bağlı primin tamamının veya
taksitle ödenmesi kararlaştırılmışsa ilk taksitin tahsili ile
doğmaktadır. Bu nedenle, sigorta muamelesinin düzenlenme ve iptal
işleminin aynı vergilendirme dönemi içinde yapılması ve iptal
edilmiş poliçeye ilişkin primin tamamının ya da taksit tutarının
ödenmemiş olması halinde, sigorta şirketleri tarafından iptal
edilen sigorta muamelelerine ilişkin primlerin tamamı o dönemin
vergi matrahından indirilebilir.
Örnek 1
Sigorta şirketi tarafından 1.350-YTL prim
tahakkuk ettirilerek başlangıç tarihi ve düzenlenme tarihi
10/5/2007 olan 1 yıllık motorlu kara taşıt aracı sigorta
poliçesi düzenlenmiştir. Bu poliçe 25/5/2007
tarihinde prim tahsili yapılmaksızın iptal edilmiştir. Bu durumda,
1.350-YTL tutarındaki sigorta primi ile bu primin matrahtan
indirimi Mayıs/2007 dönemi hizmet vergisi beyannamesinde aşağıdaki
şekilde beyan edilecektir.
| TABLO -
1 POLİÇE ÜZERİNDEN ALINAN
VERGİ BİLDİRİMİ |
|
Poliçe Üzerinden
Alınan Paranın |
Aynı Dönem İçinde
Düzenlenip İptal Edilmiş Olan Muameleler |
Matrah |
Vergi |
|
Türü |
Tutarı |
|
(Yeni Türk Lirası) |
(YKr) |
(Yeni Türk Lirası) |
(YKr) |
(Yeni Türk Lirası) |
(YKr) |
(Yeni Türk Lirası) |
(YKr) |
|
9 |
Primler |
1.350 |
|
1.350 |
|
0 |
|
0 |
|
|
10 |
İdare Masrafları, İstihsal
Masrafları ve Gider Karşılıkları |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
11 |
Zeyilname |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12 |
Faiz ve Paylar |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
13 |
Diğer İşlemler |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14 |
TOPLAM |
1.350 |
|
1.350 |
|
0 |
|
0 |
|
*Yukarıdaki tablo, Hizmet Vergisi (Sigorta
Muameleleri Vergisi) Beyannamesinin yalnızca "Tablo 1- Poliçe
Üzerinden Alınan Vergi Bildirimi" bölümünü içermektedir.
Öte yandan, kara ve denizde mal taşıma işlerine
ait sigortalarda sigortacının sorumluluğu, akdin yapıldığı anda
başlamaktadır. Bu nedenle, bu tür sigorta muamelesinin düzenlenme
ve iptal işleminin aynı vergilendirme dönemi içinde yapılması
halinde, prim ödemesinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın
matrahtan indirilecek primler, poliçe prim tutarının yalnızca
iptal tarihinden sonraki döneme isabet eden kısmı ile sınırlı
olacaktır.
b) Poliçeye ilişkin prim ödemesinin
yapılmış olması
Sigorta muamelesinin düzenlenme ve iptal
işleminin aynı vergilendirme dönemi içinde yapılması ve iptal
edilen poliçeyle ilgili primin tamamının veya taksitle ödenmesi
kararlaştırılmışsa ilk taksitin ödenmiş olması halinde, iptal
edilen sigorta muamelelerine ilişkin poliçedeki prim tutarının
iptal tarihinden sonraki döneme ait olan kısmı o dönemin vergi
matrahından indirilecektir. Yani, toplam prim tutarından poliçenin
başlangıç tarihi ile iptal tarihi arasındaki döneme ilişkin kısmı
matrahtan indirim konusu yapılamayacaktır.
Örnek 2
Başlangıç tarihi ve düzenlenme tarihi
10/5/2007 olan 1 yıllık motorlu kara taşıt aracı sigorta
poliçesine ilişkin 1.350-YTL tutarındaki primin tamamı bu tarihte
sigorta şirketine ödenmiştir. Ancak, bu poliçe 25/5/2007
tarihinde iptal edilmiştir. Bu durumda, poliçenin prim tutarından
poliçenin başlangıç tarihi ile iptal tarihi arasındaki 15 günlük
süreye ilişkin prim tutarı olan [(1.350/366*) x 15=] 55,33-YTL
düşüldükten sonra kalan (1.350-55,33=) 1.294,67-YTL tutarındaki
prim Mayıs/2007 dönemi vergi matrahından indirilebilinecektir.
İptal edilen bu poliçeye ilişkin olarak 55,33-YTL prim
tutarı üzerinden 2,77-YTL tutarında BSMV beyan edilmesi
gerekmektedir. Buna göre, şirketin Mayıs/2007
dönemi hizmet vergisi beyannamesi aşağıdaki şekilde olacaktır.
| TABLO -
1** POLİÇE ÜZERİNDEN ALINAN
VERGİ BİLDİRİMİ |
|
Poliçe Üzerinden
Alınan Paranın |
Aynı Dönem İçinde
Düzenlenip İptal Edilmiş Olan Muameleler |
Matrah |
Vergi |
|
Türü |
Tutarı |
|
(Yeni Türk Lirası) |
(YKr) |
(Yeni Türk Lirası) |
(YKr) |
(Yeni Türk Lirası) |
(YKr) |
(Yeni Türk Lirası) |
(YKr) |
|
9 |
Primler |
1.350 |
|
1,294 |
67 |
55 |
33 |
2 |
77 |
|
10 |
İdare Masrafları, İstihsal
Masrafları ve Gider Karşılıkları |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
11 |
Zeyilname |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12 |
Faiz ve Paylar |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
13 |
Diğer İşlemler |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14 |
TOPLAM |
1.350 |
|
1.294 |
67
|
55 |
33 |
2 |
77 |
*Şubat 2008 ayının 29 gün olması nedeniyle
toplam gün sayısı 366 olarak dikkate alınmıştır.
**Yukarıdaki tablo, Hizmet Vergisi (Sigorta
Muameleleri Vergisi) Beyannamesinin yalnızca "Tablo 1- Poliçe
Üzerinden Alınan Vergi Bildirimi" bölümünü içermektedir.
2- Düzenlendiği Dönemden Sonraki
Dönemlerde İptal Edilen Sigorta Muamelelerinde Mahsup Uygulaması
Önceki dönemlerde düzenlenip vergisi beyan
edilmiş olan, ancak sonraki vergilendirme dönemlerinde iptal
edilen sigorta muamelelerine ilişkin vergiler, iptal edilen
sigorta süresine isabet eden kısımla sınırlı olmak üzere iptalin
gerçekleştiği dönemde hesaplanan BSMV'den indirilebilinecektir.
İptalin gerçekleştiği dönemde indirilemeyen
vergiler nakden iade edilmeyecektir. İndirilemeyen bu vergiler
sonraki dönem vergi beyannamelerinde indirim konusu yapılacaktır.
a) Poliçeye ilişkin prim ödemesinin
yapılmamış olması
Banka ve sigorta muameleleri vergisinin doğması
için sigorta şirketlerince bir muamele yapılması ve bu muamele
sonucunda lehe nakden veya hesaben para alınması gerekmektedir.
Düzenlenen sigorta poliçelerine ilişkin olarak sigorta
şirketlerinin sorumluluğu poliçeye bağlı primin tamamının veya
taksitle ödenmesi kararlaştırılmışsa ilk taksitin tahsili ile
doğmaktadır. Bu nedenle, sigorta şirketleri tarafından önceki
dönemlerde düzenlenip beyan olunan sigorta poliçelerinin sonraki
vergilendirme döneminde prim tahsilatı yapılmaksızın iptal
edilmeleri halinde, söz konusu poliçeler dolayısıyla ödenen
vergilerin tamamı iptalin gerçekleştiği dönemde hesaplanan
BSMV'den indirilebilinecektir.
Örnek 3
Sigorta şirketi tarafından 1.350-YTL prim
tahakkuk ettirilerek düzenlenen ve başlangıç tarihi ile düzenlenme
tarihi 28/5/2007 olan 1 yıllık motorlu kara taşıt
aracı sigorta poliçesi 4/6/2007 tarihinde prim
tahsili yapılmaksızın iptal edilmiştir. Mayıs/2007 dönemine ait
beyannamede bu poliçeye ilişkin olarak (1.350 x 0,05 =) 67,50-YTL
tutarında BSMV beyan edilmiştir. Bu durumda, poliçeye ilişkin
beyan edilen 67,50-YTL tutarındaki verginin tamamı iptalin
gerçekleştiği Haziran/2007 döneminde hesaplanan BSMV'den
indirilecektir. Buna göre, şirket Haziran/2007
dönemi hizmet vergisi beyannamesinin (Tablo-2) bölümünde yer alan
28 numaralı satırına 67,50-YTL vergi tutarını yazmak suretiyle bu
tutarı ödeyeceği vergiden mahsup edebilecektir.
Öte yandan, kara ve denizde mal taşıma işlerine
ait sigortalarda sigortacının sorumluluğu, akdin yapıldığı anda
başlamaktadır. Bu nedenle, sigorta şirketleri tarafından önceki
dönemlerde düzenlenip beyan olunan bu tür sigorta poliçelerinin
sonraki vergilendirme döneminde iptal edilmeleri halinde, prim
ödemesinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın mahsuben iade
edilecek BSMV, poliçe dolayısıyla ödenen vergi tutarının yalnızca
iptal tarihinden sonraki döneme isabet eden kısmı ile sınırlı
olacaktır.
b) Poliçeye ilişkin prim ödemesinin
yapılmış olması
Sigorta şirketleri tarafından önceki dönemlerde
düzenlenmiş ve vergisi beyan edilmiş olan, ancak sonraki
dönemlerde iptal edilen sigorta poliçelerine ilişkin primin
tamamının veya taksitle ödenmesi kararlaştırılmışsa ilk taksitin
tahsil edildiği durumda, iptal edilen poliçelere ilişkin vergiler
mahsuben iade edilecektir. Mahsuben iade edilebilecek BSMV ise
iptal edilen sigorta poliçelerine ilişkin toplam vergi tutarından
poliçe başlangıç tarihi ile iptal tarihi arasındaki döneme ait
vergiler düşülmek suretiyle bulunacaktır. Dolayısıyla poliçenin
başlangıç tarihi ile iptal tarihi arasındaki döneme ait vergilerin
indirim konusu yapılması mümkün değildir.
Örnek 4
Sigorta şirketi tarafından düzenlenen ve
başlangıç tarihi 28/5/2007 olan 1 yıllık motorlu
kara taşıt aracı sigorta poliçesi 4/6/2007
tarihinde iptal edilmiştir. Söz konusu poliçeye ilişkin olan
1.350-YTL tutarındaki primin tamamı tahsil edilmiş olup poliçenin
prim tutarı ve 67,50-YTL tutarındaki vergisi Mayıs/2007 dönemi
beyannamesiyle beyan edilmiştir. Poliçeye ilişkin olarak mahsuben
iade edilecek verginin hesaplanmasında iptal tarihinden sonraki
dönem dikkate alınması gerektiğinden, poliçenin
04.06.2007-28.05.2008 dönemine ait hesaplanan [(1.350/366*)
x 359 =] 1.324,18-YTL tutarındaki prime ilişkin 66,21-YTL'lik
verginin mahsuben iadesi mümkündür. Bu nedenle, şirket
Haziran/2007 dönemi hizmet vergisi beyannamesinin (Tablo-2)
bölümünde yer alan 28 numaralı satırına 66,21-YTL tutarını yazmak
suretiyle bu tutarı ödeyeceği vergiden mahsup edebilecektir.
B- YENİ HİZMET VERGİSİ BEYANNAMESİ
5615 sayılı Kanun ile 6802 sayılı Kanunun 31
inci maddesinde yapılan ve 1/5/2007 tarihinden itibaren yürürlüğe
giren değişiklik nedeniyle Hizmet Vergisi (Sigorta Muameleleri
Vergisi) Beyannamesi, iptal edilen sigorta muamelelerine ilişkin
vergilerin mahsuben iadesine imkan verecek şekilde yeniden
düzenlenmiştir. Bu beyannamenin örneği (www.gib.gov.tr)
internet adresinde yer almaktadır. Yeni Hizmet Vergisi (Sigorta
Muameleleri Vergisi) Beyannamesi 1/6/2007 tarihinden itibaren
verilecek beyannamelerde kullanılmaya başlanacaktır.
1- Beyannamenin Kağıt Ortamında
Verilmesi
Hizmet Vergisi (Sigorta Muameleleri Vergisi)
Beyannamesinin kağıt ortamında verilmesi durumunda, beyannamenin
doldurulmasıyla ilgili olarak aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi
gerekmektedir.
-Bu Tebliğin (A-1) bölümünde yer alan
açıklamalara göre, sigorta muamelesinin düzenlenme ve iptal
işleminin aynı ayda yapılması halinde, iptal edilen sigorta
muamelelerine ait meblağlar (primler), beyannamenin "Tablo 1-
Poliçe Üzerinden Alınan Vergi Bildirimi" bölümünde yer alan "Aynı
Dönem İçinde Düzenlenip İptal Edilmiş Olan Muameleler" sütununda
gösterilmek suretiyle o dönemin vergi matrahından indirilecektir.
-Beyannamenin 27. satırına bir önceki dönem
beyannamesinin 30. satırında yer alan sonraki döneme devreden
iptal edilen sigorta muamelelerine ilişkin indirilecek vergiler
yazılacaktır.
-Beyannamenin 28. satırına bu Tebliğin (A-2)
bölümünde yer alan açıklamalara göre belirlenecek önceki
dönemlerde düzenlenmiş olup bu dönem içinde iptal edilen sigorta
muamelelerine ilişkin vergiler yazılacaktır.
-Beyannamenin 29. satırına, 26. satırında yer
alan tutardan 27 ve 28. satırlarındaki tutarların çıkarılması
sonucunda bulunacak fark yazılacaktır. Beyannamenin 27 ve 28.
satırlarında yer alan toplam tutarın 26. satırındaki tutardan
büyük olması halinde ise bulunacak fark beyannamenin 30. satırına
yazılacaktır.
2- Beyannamenin Elektronik Ortamda
Verilmesi
Hizmet Vergisi (Sigorta Muameleleri Vergisi)
Beyannamesinin elektronik ortamda verilmesi durumunda,
beyannamenin doldurulmasıyla ilgili olarak aşağıdaki hususlara
dikkat edilmesi gerekmektedir.
- Bu Tebliğin (A-1) bölümünde yer alan
açıklamalara göre, sigorta muamelesinin düzenlenme ve iptal
işleminin aynı ayda yapılması halinde, iptal edilen sigorta
muamelelerine ait meblağlar (primler) beyannamenin "Poliçe
Üzerinden Alınan Vergi Bildirimi" bölümünde yer alan "Aynı Dönem
İçinde Düzenlenip İptal Edilmiş Olan Muameleler" sütununda
gösterilmek suretiyle o dönemin vergi matrahından indirilecektir.
- Beyannamenin "Önceki Dönemden Devreden, İptal
Edilen Sigorta Muamelelerine İlişkin Mahsup Edilmemiş Vergiler"
satırına bir önceki dönem beyannamesinin "Sonraki Döneme Devreden
İptal Edilen Sigorta Muamelelerine İlişkin İndirilecek Vergiler"
satırındaki tutar yazılacaktır.
-Beyannamenin "Önceki Dönemlerde Düzenlenmiş
Olup Bu Dönem İçinde İptal Edilen Sigorta Muamelelerine İlişkin
Vergiler" satırına bu Tebliğin (A-2) bölümünde yer alan
açıklamalara göre belirlenecek mahsuben iade edilmesi gereken
vergiler yazılacaktır.
-Beyannamenin "Ödenecek Vergi" satırına, "Genel
Toplam" satırında yer alan tutardan, "Önceki Dönemden Devreden,
İptal Edilen Sigorta Muamelelerine İlişkin Mahsup Edilmemiş
Vergiler" ve "Önceki Dönemlerde Düzenlenmiş Olup Bu Dönem İçinde
İptal Edilen Sigorta Muamelelerine İlişkin Vergiler"
satırlarındaki tutarların çıkarılması sonucunda bulunacak fark
yazılacaktır. Beyannamenin "Önceki Dönemden Devreden, İptal Edilen
Sigorta Muamelelerine İlişkin Mahsup Edilmemiş Vergiler" ve
"Önceki Dönemlerde Düzenlenmiş Olup Bu Dönem İçinde İptal Edilen
Sigorta Muamelelerine İlişkin Vergiler" satırlarında yer alan
toplam tutarın "Genel Toplam" satırındaki tutardan büyük olması
halinde ise bulunacak fark, beyannamenin "Sonraki Döneme Devreden
İptal Edilen Sigorta Muamelelerine İlişkin İndirilecek Vergiler"
satırına yazılacaktır.
Tebliğ olunur.
[1] 4/4/2007 tarihli ve
26483 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
[2] 23/7/1956 tarihli ve
9362 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
* Şubat 2008 ayının 29
gün olması nedeniyle toplam gün sayısı 366 olarak dikkate
alınmıştır.
Hizmet Vergisi (Sigorta Muameleleri Vergisi) Beyannamesi
