17/4/2003 tarihli ve 4849 sayılı 4811 sayılı Vergi Barışı Kanununun Bazı
Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe girmiştir. Bu Tebliğ ile anılan Kanunun uygulamasında ortaya
çıkabilecek tereddütleri gidermek amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması
gerekli görülmüştür.
1- Yasal Düzenleme
17/4/2003 tarihli ve 4849 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile 4811 sayılı
Vergi Barışı Kanununun 7 nci maddesine eklenen (14) numaralı bentte; "Bu
maddede yer alan asgari matrah artırımı tutarları, 27.2.2003 tarihinden
itibaren uygulanmak üzere adi ortaklıkların gerçek kişi ortakları ile
kalkınmada öncelikli yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan gelir ve kurumlar
vergisi mükellefleri için %50 oranında, diğer illerde ise %25 oranında
indirilerek uygulanır." hükmü yer almaktadır.
2- Kalkınmada Öncelikli Yörelerde Mükellefiyet Kaydı Bulunan
Gelir ve Kurumlar Vergisi Mükellefleri Hakkında Uygulanacak
Asgari Matrah Artırımı Tutarları
17/4/2003 tarihli ve 4849 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile 4811 sayılı
Vergi Barışı Kanununun 7 nci maddesine eklenen (14) numaralı fıkrasında
kalkınmada öncelikli yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan gelir ve kurumlar
vergisi mükellefleri için asgari matrah artırımı tutarlarının %50 oranında
indirimli olarak uygulanması öngörülmüştür. Buna göre, kalkınmada öncelikli
yörelerde faaliyette bulunan;
Basit Usulde Vergilendirilenler Hariç, Gelir Vergisi Mükellefleri
İçin Uygulanacak Asgari Matrah Artırımı Tutarları
1998 yılı için ........................................ 1,250,000,000.- liradan,
1999 yılı için ........................................ 1,500,000,000.- liradan,
2000 yılı için ........................................ 1,875,000,000.- liradan,
2001 yılı için ........................................ 2,500,000,000.- liradan,
Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin Uygulanacak Asgari Matrah
Artırımı Tutarları
1998 yılı için ........................................ 3,750,000,000.- liradan,
1999 yılı için ........................................ 4,500,000,000.- liradan,
2000 yılı için ........................................ 5,625,000,000.- liradan,
2001 yılı için ........................................ 7,500,000,000.- liradan,
Basit Usulde Vergilendirilen ve İlgili Yıllarda Beyanname
Vermemiş Olan Gelir Vergisi Mükelleflerinde Asgari Matrah
Artırımı Tutarı
1999 yılı için ........................................ 300,000,000.- liradan,
2000 yılı için ........................................ 450,000,000.- liradan,
2001 yılı için ........................................ 600,000,000.- liradan,
az olmayacaktır.
Beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olan gelir
vergisi mükellefleri için vergilendirmeye esas alınacak matrah, ilgili yıllar
için yukarıda belirtilen asgari tutarın 1/5'i olarak dikkate alınacağından
artırılan matrah tutarları; 1998 yılı için, 250,000,000 liradan, 1999 yılı
için 300,000,000 liradan, 2000 yılı için 375,000,000 liradan, 2001 yılı için
ise 500,000,000 liradan az olmayacaktır.
Öte yandan kalkınmada öncelikli yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan gelir
ve kurumlar vergisi mükelleflerinin anılan yıllarda bu yörelerin dışında da
faaliyette bulunmaları ve bu faaliyetlerden gelir elde etmiş olmaları, %50
oranında indirimli asgari matrah artırımı tutarlarından yararlanmalarına engel
teşkil etmeyecektir.
Mükellefiyet kaydının kalkınmada öncelikli yörede bulunup bulunmadığı
hususu matrah artırımı yapılan herbir yıl için ayrı ayrı aranacaktır.
3- Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının
(6) Numaralı Bendine Göre Gelir Vergisi Tevkifatına Tabi Kazanç ve İratları
Bulunan Mükellefler Hakkında Uygulanacak Asgari Tevkifat Matrahı Artırımı
Tutarları
Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı
bendine göre yapılan ve muhtasar beyanname ile beyan edilmesi gereken gelir
vergisi tevkifatı için vergi artırımına ilişkin esaslar 1 Seri Nolu Vergi
Barışı Kanunu Genel Tebliğinin (VI/C-2) bölümünde açıklanmıştır.
Bilindiği üzere; 4811 sayılı Kanuna göre gelir (stopaj) vergisi artırımda
veya beyanda bulunan mükelleflerin bu yıllara ilişkin vergi incelemesi ve
tarhiyata muhatap olmamaları için ilgili yıllardaki kurumlar vergisi
matrahlarını asgari tutarlardan az olmamak üzere artırmaları gerekir.
1 Seri No'lu Vergi Barışı Kanunu Genel Tebliğinin (VI/C-2/b) bölümünde
açıklandığı üzere verdikleri yıllık kurumlar vergisi beyannamelerinde istisna
uygulaması nedeniyle kurum kazancından indirim konusu yapılan kazanç ve
iratları bulunan ve bu gelirlerini muhtasar beyanname ile beyan etmemiş olan
mükellefler bu kazanç ve iratlara ilişkin tevkifat matrahlarını Kanunun 7 nci
maddesinin (4) numaralı fıkrasında belirtilen asgari kurumlar vergisi matrah
artırımı tutarlarının %50'sinden az olmamak şartıyla beyan etmeleri ve beyan
edilen bu matrahlar üzerinden (7) numaralı fıkrasında belirtilen oranlarda
gelir (stopaj) vergisi ödemeleri halinde, bu Kanunun matrah/vergi artırımı
hükümlerinden yararlanabileceklerdir.
Kalkınmada öncelikli yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan kurumlar vergisi
mükelleflerinden muhtasar beyanname vermemiş olan kurumlar, 4811 sayılı
Kanunun 7 nci maddesine eklenen (14) numaralı fıkra hükmüne göre, gelir
(stopaj) vergisi matrahlarını;
1998 yılı için ........................................ 1,875,000,000.- liradan,
1999 yılı için ........................................ 2,250,000,000.- liradan,
2000 yılı için ........................................ 2,812,500,000.- liradan,
2001 yılı için ........................................ 3,750,000,000.- liradan,
az olmamak üzere artırmaları ve artırılan bu matrahlar üzerinden,
1998 yılı için ........................................ %19,
1999 yılı için ........................................ %18,
2000 yılı için ........................................ %17,
2001 yılı için ........................................ %16,
oranında hesaplanacak vergiyi ödemeleri gerekir.
Öte yandan, gelir vergisi tevkifatına tabi kazanç ve iratları bulunan ve
bu gelirlerini muhtasar beyanname ile beyan etmiş bulunan kurumlar vergisi
mükellefleri, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesine göre tevkif edilen
vergilerini, 4811 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında
belirtilen oranlarda artırmaları gerektiğinden yukarıda belirtilen asgari
tutarlar bu mükellefleri ilgilendirmemektedir.
4- Adi Ortaklıkların Gerçek Kişi Ortakları İçin Uygulanacak Asgari
Matrah Artırımı Tutarları:
Adi ortaklıkların gerçek kişi ortakları, ortaklıktan hissesine düşen
ticari kazancı yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmek zorunda
olduğundan, her bir ortak, gelir vergisinin matrahını anılan yıllar için
belirlenen asgari tutarlarından az olmamak üzere artırması şartıyla 4811
sayılı Kanunun matrah artırımı hükümlerinden yararlanabileceklerdir.
Ancak 4849 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile adi ortaklıkların gerçek kişi
ortakları için asgari matrah artırımı tutarlarının, yöre ayrımı yapılmaksızın
Türkiye genelinde %50 oranında indirimli uygulanması öngörüldüğünden, bu
mükellefler gelir vergisi matrahlarını;
1998 yılı için ........................................ 1,250,000,000.- liradan,
1999 yılı için ........................................ 1,500,000,000.- liradan,
2000 yılı için ........................................ 1,875,000,000.- liradan,
2001 yılı için ........................................ 2,500,000,000.- liradan,
az olmamak üzere artırmaları halinde, 4811 sayılı Kanunun matrah artırımı
hükümlerinden yararlanabileceklerdir.
Adi ortaklıkların gerçek kişi ortaklarının mükellefiyet kaydının
kalkınmada öncelikli yörelerde olması asgari matrah artırımı tutarının
yukarıda belirtilen %50 indirim dışında ayrıca kalkınmada öncelikli yöre için
de %50 oranında indirim olarak uygulanmasını gerektirmemektedir.
Öte yandan; adi ortaklıkların gerçek kişi ortaklarının, ortaklıktan elde
ettiği kazancın yanısıra beyana tabi diğer gelirlerinin de bulunması yukarıda
belirtilen indirimli asgari matrah artırımı tutarlarının uygulanmasına engel
teşkil etmemektedir. Adi ortaklıkların kurumlar vergisi mükellefi olan
ortaklarından mükellefiyet kaydı kalkınmada öncelikli yörelerde bulunanlar
için asgari matrah artırımı tutarları %50 oranında, mükellefiyet kaydı diğer
yörelerde bulunanlar için ise %25 oranında indirimli olarak uygulanacaktır.
%50 indirimli kurumlar vergisi asgari matrah artırımı tutarları bu Tebliğin
(2) numaralı bölümünde, %25 indirimli tutarlar ise (5) numaralı bölümünde yer
almaktadır.
5- Diğer Yörelerde Mükellefiyet Kaydı Bulunan Gelir ve Kurumlar Vergisi
Mükellefleri İçin Uygulanacak Asgari Matrah Artırımı Tutarları
Diğer yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan gelir ve kurumlar vergisi
mükellefleri için 4811 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde yer alan asgari matrah
artırımı tutarları %25 oranında indirilerek uygulanacaktır. Buna göre %25
indirimli asgari matrah artırımı tutarları aşağıda yer almaktadır.
Basit Usulde Vergilendirilenler Hariç, Gelir Vergisi Mükellefleri İçin
1998 yılı için ........................................ 1,875,000,000.- lira,
1999 yılı için ........................................ 2,250,000,000.- lira,
2000 yılı için ........................................ 2,812,500,000.- lira,
2001 yılı için ........................................ 3,750,000,000.- lira,
Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin
1998 yılı için ........................................ 5,625,000,000.- lira,
1999 yılı için ........................................ 6,750,000,000.- lira,
2000 yılı için ........................................ 8,437,500,000.- lira,
2001 yılı için ........................................ 11,250,000,000.- lira,
Basit Usulde Vergilendirilen ve İlgili Yıllarda Beyanname
Vermemiş Olan Gelir Vergisi Mükellefleri İçin
1999 yılı için ........................................ 450,000,000.- lira,
2000 yılı için ........................................ 675,000,000.- lira,
2001 yılı için ........................................ 900,000,000.- lira.
Beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olan gelir
vergisi mükellefleri için vergilendirmeye esas alınacak asgari matrah artırımı
tutarları; 1998 yılı için 375,000,000.- liradan, 1999 yılı için 450,000,000.-
liradan, 2000 yılı için 562,500,000.- liradan, 2001 yılı için ise
750,000,000.- liradan az olamayacaktır.
6- Diğer Yörelerde Mükellefiyet Kaydı Bulunan Kurumlar Vergisi
Mükelleflerinin Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının
(6) Numaralı Bendine Göre Yapılan Gelir Vergisi Tevkifatına İlişkin Asgari
Matrah Artırımı Tutarları
Diğer yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan Kurumlar vergisi
mükelleflerinin Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(6) numaralı bendinde yer alan tevkifata tabi kazanç ve iratlarını muhtasar
beyanname ile beyan etmemiş olmaları halinde
1998 yılı için ........................................ 2,812,500,000.- liradan,
1999 yılı için ........................................ 3,375,000,000.- liradan,
2000 yılı için ........................................ 4,218,750,000.- liradan,
2001 yılı için ........................................ 5,625,000,000.- liradan,
az olmamak üzere gelir (stopaj) vergisi matrahı beyanında bulunmaları ve bu
matrahlar üzerinden bu Tebliğin (3 numaralı) bölümünde yer alan oranlarda
vergi ödemeleri şartıyla 4811 sayılı Kanun hükümlerinden
yararlanabileceklerdir.
4849 sayılı Kanununun 1 inci maddesi 27/2/2003 tarihinden geçerli olmak
üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Bu nedenle, bu Kanunun
yayımı tarihinden önce uygulanan asgari matrah artırımı tutarları üzerinden
4811 sayılı Kanuna göre matrah artırımında bulunmuş ve vergileri tarh ve
tahakkuk ettirilmiş olan mükelleflerin, söz konusu vergi tahakkuklarının
indirimli asgari matrah tutarlarına göre düzeltilmesi ve fazla ödenen taksit
tutarlarının da ödenecek taksitlere sırasıyla mahsup edilmesi gerekir. Matrah
artırımı nedeniyle tahakkuk eden vergilerin defaten ödenmiş olması halinde,
fazla ödenen tutarın 6183 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre red ve iade
edileceği tabiidir.
Konuya İlişkin Örnek:
Adıyaman ilinde faaliyette bulunan bir adi ortaklığın aynı ilde gelir
vergisi mükellefi olarak kayıtlı bulunan gerçek kişi ortağı, 4811 sayılı
Kanunun 7 nci maddesi hükmüne göre 25 Mart 2003 tarihinde 1998, 1999, 2000 ve
2001 yılları için asgari tutarlar üzerinden matrah artırımında bulunarak
hesaplanan verginin birinci taksidini aynı tarihte ödemiştir.
YILLAR EN AZ MİKTAR (TL.) 1/9 TAKSİT TUTARLARI (TL.)
------ ------------------- --------------------------
1998 2,500,000,000 83,300,000
1999 3,000,000,000 100,000,000
2000 3,750,000,000 125,000,000
2001 5,000,000,000 166,650,000
TOPLAM 14,250,000,000 474,950,000
4849 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile 4811 sayılı Kanunun 7 nci maddesine
eklenen (14) numaralı fıkra hükmü 27/2/2003 tarihinden geçerli olmak üzere
yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olduğundan, adı geçen mükellef hakkında
yukarıda belirtilen asgari matrah artırımı tutarları %50 indirimli olarak
uygulanacağından ödeyeceği vergi ile taksit tutarları aşağıda gibi olacaktır.
YILLAR EN AZ MİKTAR (TL.) 1/9 TAKSİT TUTARLARI (TL.)
------ ------------------- --------------------------
1998 1,250,000,000 41,650,000
1999 1,500,000,000 50,000,000
2000 1,875,000,000 62,500,000
2001 2,500,000,000 83,300,000
TOPLAM 7,125,000,000 237,450,000
Sözü edilen adi ortaklığın gerçek kişi ortağının kalkınmada öncelikli
yörede gelir vergisi mükellefi olarak kayıtlı bulunması nedeniyle ayrıca %50
indirim uygulanması söz konusu değildir. Bu durumda yeniden belirlenen asgari
matrah artırımı tutarlarına göre bu mükellefin birinci taksit olarak Mart
ayında ödediği verginin fazla ödenmiş olan (474,950,000-237,450,000=)
237,500,000 lirasının mükellefin diğer taksit tutarlarına mahsup edilmesi
gerekir.
Tebliğ olunur.
Ek:
KALKINMADA ÖNCELİKLİ YÖRELER LİSTESİ
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|1 |Adıyaman |26 |Kars |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|2 |Ağrı |27 |Kastamonu |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|3 |Aksaray |28 |Kırıkkale |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|4 |Amasya |29 |Kırşehir |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|5 |Ardahan |30 |Kilis |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|6 |Artvin |31 |Malatya |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|7 |Bartın |32 |Mardin |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|8 |Batman |33 |Muş |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|9 |Bayburt |34 |Nevşehir |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|10 |Bingöl |35 |Niğde |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|11 |Bitlis |36 |Ordu |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|12 |Çanakkale |37 |Osmaniye |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
| |(Bozcaada ve Gökçeada ilçeleri) |38 |Rize |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|13 |Çankırı |39 |Samsun |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|14 |Çorum |40 |Siirt |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|15 |Diyarbakır |41 |Sinop |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|16 |Elazığ |42 |Sivas |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|17 |Erzincan |43 |Şanlıurfa |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|18 |Erzurum |44 |Şırnak |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|19 |Giresun |45 |Tokat |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|20 |Gümüşhane |46 |Trabzon |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|21 |Hakkari |47 |Tunceli |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|22 |Iğdır |48 |Van |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|23 |Kahramanmaraş |49 |Yozgat |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|24 |Karabük |50 |Zonguldak |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|25 |Karaman | | |
+----+----------------------------------------------------------+-------+--------------------------------------------------------+
|
