213 sayılı Vergi Usul Kanununun¹ Mükerrer 257 nci maddesinin (6) numaralı bendinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden, 370 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği² ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa³ göre trafik tescil kuruluşlarınca kayıt ve tescil zorunluluğu bulunan motorlu kara taşıtlarına, taşıtın plaka bilgisinin pompalara bağlı ödeme kaydedici cihazlara otomatik olarak kaydedilmesini sağlamak üzere birer "Taşıt Kimlik Birimi" takılması; akaryakıt istasyonlarına da, pompaların ve ödeme kaydedici cihazların bu birimlerle iletişimi sağlayacak cihazlarla teçhiz edilmesi ve kullanılması zorunluluğu getirilmiştir. Söz konusu Tebliğde belirtilen Taşıt Kimlik Birimi Sistemi’nin teknik özelliklerine ilişkin belirlemeler, Tebliğdeki bazı hususların uygulanmasına ilişkin açıklamalar ve akaryakıt istasyonlarına, pompalardan yapılan satışlara ilişkin bilgilerin Bakanlığımız Gelir İdaresi Başkanlığına aktarılması yönünde zorunluluk getirilmesi bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.

             A- Taşıt Kimlik Birimi Sisteminde Yer Alan Unsurlar ve Teknik Özellikleri

             1. Taşıt Kimlik Birimi Sisteminin Unsurları

             Taşıt Kimlik Birimi Sistemi, iki ana unsurdan oluşmaktadır;

             a. Karayolları Trafik Kanununa göre trafik tescil kuruluşlarınca kayıt ve tescil zorunluluğu bulunan motorlu kara taşıtlarına monte edilen, taşıta ait plaka numarası vb. bilgileri hafızasında muhafaza eden "Taşıt Kimlik Birimi" ve

             b. Taşıt kimlik biriminde yer alan bilgilerin, akaryakıt istasyonlarındaki pompalara bağlı ödeme kaydedici cihazlara aktarılmasını sağlayan cihazlar. Bu cihazlar, akaryakıt alımı sırasında taşıt kimlik birimindeki bilgileri güvenli bir şekilde okuyarak pompalara bağlı ödeme kaydedici cihazlara doğrudan ve otomatik olarak iletilmesini sağlayan "Taşınabilir Aktarım Birimi" ve ödeme kaydedici cihazlar üzerinde yer alan "Taşıt Kimlik Arayüzü"dür (taşıt kimlik birimi sisteminin bu ana unsuru, "akaryakıt istasyonlarına kurulacak teçhizat" olarak anılacaktır).

             Bakanlığımızdan onay almış firmaların yetkili servislerince, bilgilerin güvenli bir şekilde taşıt kimlik birimine programlanarak devreye alınmasını sağlayan "Etkinleştirme Noktaları", sistemin uygulanması bakımından tamamlayıcı unsurudur.

             2. Taşıt Kimlik Birimi Sistemini Oluşturan Unsurların Teknik Özellikleri

             Taşıt kimlik birimi sistemi, akaryakıt alımı sırasında taşınabilir aktarım biriminin, taşıt kimlik birimine yaklaştırılmasıyla çalışmaya başlayacak ve taşıt kimlik biriminde yer alan bilgiler, taşınabilir aktarım birimi aracılığıyla kablosuz iletişim yoluyla güvenli bir şekilde, otomatik olarak ödeme kaydedici cihazlara aktarılacaktır.

             Sistemin bu şekilde çalışmasını sağlamak üzere, sistemin bütününü oluşturan unsurların aşağıda belirtilen teknik özellikleri taşıması gerekmektedir.

             2.1. Taşıt Kimlik Biriminin Teknik Özellikleri

             Sistemin unsurlarından olan ve Tebliğde özellikleri açıklanmış bulunan taşıt kimlik birimi, aşağıda belirtilen üç temel bileşenden oluşacaktır:

             a. Tümdevre

             b. Anten

             c. Taşıyıcı

             2.1.1. Tümdevrede Bulunması Gereken Özellikler 

             a. Elektriksel Özellikler

             i. İçinde en az 16-bitlik mimaride bir mikroişlemci bulunacaktır.

             ii. Çalışma frekansı 13,56 MHz olacaktır.

             iii. Tüm donanımsal özellikleri tek bir yapıda bulunduracaktır.

             iv. ISO 14443 ve 15693 standartlarına uyumlu olacaktır.

             b. İşletim Sistemi Özellikleri

             i. ISO 7816-4 komut yapısına uyumlu işletim sistemine sahip olacaktır.

             ii. Taşıt kimlik birimi sisteminin işlevsel özelliklerini sağlayacaktır.

             iii. Çoklu uygulamaları çalıştırabilir özellikte olacaktır.

             iv. Adanmış dosya yapısı (DF) desteği bulunacaktır.

             v. Salt okunur bellekte (ROM) yer alacaktır.

             c. Güvenlik Donanımı

             i. Donanımsal olarak yapılmış "Rastgele Sayı Üreteci" bulunduracaktır.

             ii. En az 3-DES şifreleme yapacak donanımsal düzen bulunduracaktır.

             d. Donanımsal Güvenlik Özellikleri

             i. Kendine özgü (eşsiz) kimlik numarası (UID) içerecektir.

             ii. Veri şifreleme ve adres karıştırma özelliği bulunduracaktır.

             iii. Yan kanallardan yapılabilecek müdahalelere karşı donanımsal ve yazılımsal koruma bulunacaktır.

             iv. Güç hattındaki değişikliklerden etkilenmeyecektir ve bu durumlarda belleğe yazma işlemi yapmayacaktır.

             e. Bellek Özellikleri 

             i. Kullanıma açık bellek alanı en az 8 Kbyte olacak ve elektriksel olarak silinebilen, salt okunur ve programlanabilir özellikte olacaktır.

             ii. İzinsiz yazma işlemlerine karşı korumalı olacaktır.

             iii. Kullanıcı tarafından erişilebilen bellek alanı kilitlenebilir ve kalıcı özellikte olacaktır.

             iv. Üzerine kaydedilen bilgiler silinemeyecek, kopyalanamayacak ve yetkili kişiler dışında bilgi girişi yapılamayacaktır.

             2.1.2. Antende Bulunması Gereken Özellikler

             Anten, tahrifat durumunda bozulmayı kolaylaştıracak özellikte olacaktır.

             2.1.3. Tümdevre ve Antenin Yer Alacağı Taşıyıcıda Bulunması Gereken Özellikler

             Tümdevre ve anten, tahrifata dayanıklı olacak şekilde plastik türevli bir malzemeden yapılmış taşıyıcıya yerleştirilecektir. Taşıyıcı üzerinde, Bakanlığımızca özellikleri belirlenecek görünür baskı katmanı, 1. düzey güvenlik özellikleri bulunduran görünür güvenlik katmanı ve 2. düzey güvenlik özellikleri bulunduran görünmez güvenlik katmanı bulunacaktır. Bu katmanlara ait tasarım özellikleri Bakanlık oluruna tabi olacaktır.

             2.1.4. Diğer Hususlar

             Taşıt kimlik birimi, anılan Tebliğde açıklandığı üzere taşıtın ön camının herhangi bir köşesine ve camın iç yüzeyine (doğrudan cama tatbik edilmek suretiyle), camı olmayan  (traktör, motosiklet vb.) taşıtlarda ise depo girişinin yanına kolaylıkla çıkartılamayacak tarzda yapıştırılacak ve çıkartılmak istendiğinde bir daha kullanılamayacak şekilde tahrip olacaktır.

             Taşıtlara uygulanacak olan taşıt kimlik birimlerinin, yurt genelindeki bütün akaryakıt istasyonlarındaki taşınabilir okuma birimleri ile karşılıklı doğrulamaya dayalı, güvenli bir iletişim kuracak özellikte olması gerekmektedir.

             Diğer taraftan, Bakanlığımızın onayına sunulacak olan sistemler içinde yer alan taşıt kimlik birimleri; maruz kalacağı dışsal etkiler de dikkate alınarak, yukarıda belirtilen özellikleri kaybetmeksizin kullanılabileceğinin tespiti bakımından, Ek-1’de yer alan ve parametreleri belirtilen testlerden geçirilecek ve bu durum uluslararası akreditasyona sahip laboratuvarlardan alınan belgelerle belgelendirilecektir.

             2.2. Akaryakıt İstasyonlarına Kurulacak Teçhizatın Teknik Özellikleri

             2.2.1 Taşınabilir Aktarım Biriminin Teknik Özellikleri

             Taşıt kimlik biriminde kayıtlı bilgilerin ödeme kaydedici cihaza aktarılmasını sağlayacak olan taşınabilir aktarım birimi aşağıdaki özelliklere sahip olacaktır.

             a. Tüm donanım bileşenleri tek bir yapıda bulunacak ve mali mühür ile korunacaktır.

             b. ISO 14443 standartlarına uyumlu olacaktır.

             c. Bakanlığımıza ait güvenlik anahtarlarını saklamak ve karşılıklı doğrulama yapmak üzere güvenlikli bellek bulunduracaktır.

             d. Ödeme kaydedici cihazlarla kablosuz olarak iletişim kuracak ve iletişime ilişkin değerleri Telekomünikasyon Kurumu’nun yayımladığı düzenlemelere uygun olacaktır.

             e. Bakanlığımızca onaylanmış tüm taşıt kimlik birimlerini okuyabilir özellikte olacaktır.

             f. Kablosuz iletişimde şifreleme algoritması olarak 3-DES veya AES kullanılacaktır.

             2.2.2. Taşıt Kimlik Arayüzünün Teknik Özellikleri

             Taşınabilir aktarım birimi tarafından aktarılan bilgilerin ödeme kaydedici cihaza doğrudan girişini sağlayacak olan taşıt kimlik arayüzü aşağıdaki özelliklere haiz olacaktır:

             a. Ödeme kaydedici cihaz içinde yer alacaktır.

             b. Kablosuz iletişime ilişkin değerleri Telekomünikasyon Kurumu’nun düzenlemelerine uygun olacaktır.

             c. Şifreleme algoritması olarak 3-DES veya AES kullanılacaktır.

             2.3. Etkinleştirme Noktalarının Teknik Özellikleri

             Tebliğ kapsamındaki taşıtlara takılacak olan taşıt kimlik birimine, Bakanlığımız tarafından belirlenen bilgilerin güvenli bir şekilde programlanması ve devreye alınmasını sağlayacak etkinleştirme noktaları aşağıda belirtilen üç temel bileşenden oluşacaktır:

             a. Taşıt Kimlik Birimi Programlama Cihazı

             b. Etkinleştirme İletişim Birimi

             c. Uygulama Yazılımı

             2.3.1. Taşıt Kimlik Birimi Programlama Cihazı

             Taşıt kimlik birimi programlama cihazı;

             a. Taşıt kimlik birimi ile karşılıklı doğrulamaya dayalı güvenli bir iletişim kuracak özellikte olacaktır.

             b. Bakanlığımıza ait güvenlik anahtarlarını saklamak ve karşılıklı doğrulama yapmak üzere güvenlikli bellek bulunduracaktır.

             2.3.2. Etkinleştirme İletişim Birimi

             Etkinleştirme İletişim Birimi;

             a. İnternet üzerinden iletişim kuracak özellikte olacaktır.

             b. Telekomünikasyon Kurumu’nun düzenlemelerine uygun kablolu veya kablosuz iletişim kurabilme özelliğine haiz olacaktır.

             2.3.3. Uygulama Yazılımı

             Uygulama Yazılımı;

             a. Taşıt kimlik birimi sisteminin işlevlerini destekleyecek özellikte olacaktır.

             b. Gelir İdaresi Başkanlığına ait Bilgi İşlem Merkezi’yle, Başkanlıkça belirlenecek şekilde güvenli iletişim kuracak özellikte olacaktır.

             B- Taşıt Kimlik Birimi Sisteminin Uygulanmasına Dair Esaslar

             370 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin 5 inci bölümünde, taşıt kimlik birimi sisteminin kullanılabilir hale gelmesi için Bakanlığımızca onaylanması gerektiği belirtilmiş ve onay için gerekli şartlar açıklanmıştır. Buna göre onay başvuruları, taşıt kimlik birimi sistemini oluşturan unsurların tümünü (taşıt kimlik birimi, akaryakıt istasyonlarına kurulacak teçhizat ve etkinleştirme noktaları) kapsayacak şekilde ve anılan Tebliğde yapılan açıklamalar doğrultusunda yapılacaktır.

             C- Akaryakıt Pompalarından Yapılan Satışlara İlişkin Bilgilerin Bakanlığımıza  Aktarılması

             Bakanlığımızca akaryakıt istasyonlarınca yapılan satışların ve mükelleflerce vergilendirmede gider olarak değerlendirilen akaryakıt harcamalarının takip edilmesini sağlamak üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 257 nci maddesinin (6) numaralı bendinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden, akaryakıt pompaları (LPG dahil) ödeme kaydedici cihazlara bağlanan istasyonlara; pompalardan yapılan satışlara ilişkin bilgileri, Bakanlığımızca belirlenecek formatlarda ve elektronik ortamlarda muhafaza etme ve Gelir İdaresi Başkanlığına aktarma zorunluluğu getirilmiştir.

             Bu zorunluluk kapsamında akaryakıt istasyonlarının; pompalara bağlı ödeme kaydedici cihazlar aracılığıyla yapılan satışlara ilişkin bilgileri Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenecek formatlarda ve herhangi bir müdahaleye imkan vermeyecek şekilde elektronik ortamlarda muhafaza edecek ve Başkanlığa aktarılmasını sağlayacak cihazlarla teçhiz edilmesi gerekmektedir.

             Bu itibarla, ödeme kaydedici cihaz firmaları, taşıt kimlik birimi sistemiyle ilgili olarak pompalara bağlı ödeme kaydedici cihazlar üzerinde yapacakları teknik düzenlemelerde bu hususu da göz önünde bulunduracak ve cihazlarını belirtilen zorunluluğun yerine getirilmesini sağlayacak şekilde düzenleyeceklerdir.

             Yukarıda belirtilen zorunluluğun yerine getirilmesi için kullanılacak teçhizata ilişkin belirlemeler, satış bilgilerinin muhafazası, Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilme süreleri ve yöntemleri ile zorunluluğun başlangıç tarihi, zorunluluğa uymayanlar hakkında uygulanacak cezalar ve diğer hususlar, Bakanlıkça yayımlanacak bir Tebliğ ile duyurulacaktır.

             Tebliğ olunur.

Ek-1

TAŞIT KİMLİK BİRİMİNE UYGULANACAK TESTLER

A.      Fiziksel Testler

B.      Elektriksel Testler

C.      Tümdevreye Uygulanacak Testler

             D. Tahrifat Testleri

             1. Isıl tahrifat

             a. Yöntem

             Sıcak hava üfleyen bir cihaz ile camın dış yüzeyi (TKB’nin yapıştırılmadığı yüzey)  ısıtılacak, cam yüzeyi sıcakken keskin bir bıçak ile TKB, yapıştırıldığı yüzeyden çıkarılmaya çalışılacak ve malzemede tahrifat olup olmadığı gözlenecektir.

             b. Parametreler

             Cam yüzeyinde sıcaklık 100°C olacak şekilde ısıtılır.

             c. Değerlendirme

             İşlem sonrasında antenin kırılması ve güvenlik katmanlarında bozulma olması gerekecek, dolayısıyla TKB hem görsel hem de elektriksel olarak bozulmuş olacaktır.

             2. Kimyasal tahrifat

             a. Yöntem

             Şırınga içine doldurulmuş kimyasal, cam ile TKB arasına zerkedilecek, yapıştırıcı yumuşadıktan sonra keskin bir bıçak ile TKB yapıştırıldığı yüzeyden çıkarılmaya çalışılacak ve İşlem sonrasında malzemede tahrifat olup olmadığı gözlenecektir.

             b. Parametreler

             Kimyasal olarak Eter, Metanol ve Aseton kullanılacaktır.

             c. Değerlendirme

             İşlem sonrasında antenin kırılması ve güvenlik katmanlarında bozulma olması gerekecek, dolayısıyla TKB hem görsel hem de elektriksel olarak bozulmuş olacaktır.

———————————————

¹    10 Ocak 1961 tarih ve 10703 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

²    6 Nisan 2007 tarih ve 26485 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

³    18 Ekim 1983 tarih ve 18195 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.