BU KİTAPÇIKTA NELER BULACAKSINIZ?
Gerçek kişilerce 2005 yılında elde edilen menkul
sermaye iratlarının beyan edilip edilmeyeceğine, beyan
edilmesi halinde beyannamenin verilmesi ve verginin
ödenmesine ilişkin açıklamalar bu kitapçıkta yer
almaktadır.
KİTAPÇIKTA HANGİ GELİRLERİN BEYANINA İLİŞKİN
AÇIKLAMALAR YER ALIYOR?
Menkul sermaye iratlarına yönelik olarak hazırlanan bu
kitapçıkta, aşağıda belirtilen gelirlerin beyanına
ilişkin açıklamaları bulacaksınız.
- Mevduat faizleri
- Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri ile diğer
her türlü tahvil ve bono faizleri
- Hisse senedi kar payları (temettü gelirleri)
- İştirak hisselerinden doğan kazançlar
- Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen
kar payları
- Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma
hesabı karşılığında ödenen kar payları
- Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma
belgelerine ödenen kar payları
- Repo gelirleri
- Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde
edilen faiz gelirleri
- Alacak faizleri
- Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş
kuponlarının satışından elde edilen bedeller
- İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk
etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında
alınan para ve ayınlar
- Her çeşit senetlerin ıskonto edilmesi karşılığında
alınan ıskonto bedelleri
- Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım
sandıkları ile emeklilik ve sigorta şirketleri
tarafından çeşitli adlar altında yapılan ödemeler.
BÜTÜN MENKUL SERMAYE İRATLARININ YILLIK BEYANNAME
İLE BEYAN EDİLMESİ ZORUNLU MUDUR?
2005 yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının
bir kısmı tutarı ne olursa olsun, bir kısmı ise elde
edilen gelirin belirli bir tutarı aşmaması halinde
yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir.
Menkul sermaye iratlarının yıllık beyanname ile beyan
edilip edilmeyeceğine ilişkin açıklamalar aşağıda yer
almaktadır.
TUTARI NE OLURSA OLSUN BEYAN EDİLMEYECEK MENKUL
SERMAYE İRATLARI
Aşağıda belirtilen gelirler tutarı ne olursa olsun
beyan edilmez. Diğer gelirler nedeniyle verilen
beyannameye de dahil edilmez.
1. Vergi kesintisine tabi tutulmuş olan;
- Mevduat faizleri,
- Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma
hesabı karşılığında ödenen kar payları,
- Repo gelirleri,
- Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma
belgelerine ödenen kar payları veya bu fonların
katılma belgelerinin İstanbul Menkul Kıymetler
Borsasında alım satımından elde edilen kazançlar ile
Türkiye’de kurulu vadeli işlem ve opsiyon borsalarında
yapılan işlemler sonucunda elde edilen kazançlar.
2. 07/10/2001 tarihinden itibaren düzenlenen şahıs
sigorta poliçeleri dolayısıyla elde edilen menkul
sermaye iratları.
3. Kurumlar vergisi mükelleflerince 31/12/1998 ve daha
önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde
edilen kazançların dağıtımı halinde, gerçek kişilerce
elde edilen kar payları.
4. Kurumların karlarını sermayeye eklemek suretiyle
gerçekleştirdikleri kar dağıtım işlemlerinde gerçek
kişi ortaklarca elde edilen kar payları.
BELİRLİ BİR TUTARI AŞMAMASI HALİNDE BEYAN
EDİLMEYECEK MENKUL SERMAYE İRATLARI
Geliri sadece menkul sermaye iratlarından ibaret olan
mükelleflerin elde ettikleri menkul sermaye
iratlarının gayri safi tutarları toplamının 15 bin
YTL’yi aşmaması halinde, vergi kesintisine tabi
tutulmuş olanlar beyan edilmeyecektir.
Vergi uygulamasında, kesinti oranı sıfır olarak
belirlenmiş kazançlar vergi kesintisine tabi tutulmuş
kabul edilmektedir.
Menkul sermaye iratlarının gayri safi tutarları
toplamının belirlenen haddi aşıp aşmadığının
tespitinde, tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
olan menkul sermaye iratları dikkate alınmayacaktır.
Elde edilen gelirin 15 bin YTL’yi aşmaması halinde
beyan edilmeyecek menkul sermaye iratları aşağıda
belirtilmiştir.
- Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu
Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan
menkul kıymetlerden sağlanan gelirler.
-Tam mükellef kurumlardan elde edilen kar payları.
Elde edilen gelirin 15 bin YTL’yi aşması halinde bu
gelirlerin tamamı (istisna edilen tutarlar hariç)
yıllık beyanname ile beyan edilecektir.
Menkul sermaye iratları toplamının 15 bin YTL’yi aşıp
aşmadığının tespitinde indirim oranı ve istisna
uygulanabilecek menkul sermaye iratlarının, indirim
oranı ve istisna uygulandıktan sonra kalan
kısımlarının dikkate alınması, bu iratların beyan
edilmesinin gerektiği durumlarda ise indirim oranı ve
istisna uygulandıktan sonra kalan kısımlarının beyan
edilmesi gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen gelirlerden, dövize, altına veya
başka bir değere endeksli olanlar ile döviz cinsinden
ihraç edilenler hariç her nevi tahvil ve Hazine bonosu
faizleri ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından
sağlanan kar payları, indirim oranı uygulamasından,
Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri (26/07/2001
tarihinden önce ihraç edilenler hariç) ile tam
mükellef kurumlardan elde edilen kar payları, ayrıca
istisna uygulamasından yararlanmaktadır.
İndirim oranı ve istisna uygulamasına ilişkin
açıklamalara ileride yer verilmiştir.
800 YTL’lik TUTARI AŞMAMASI HALİNDE BEYAN
EDİLMEYECEK MENKUL SERMAYE İRATLARI
Türkiye’de vergi kesintisine tabi olmayan ve istisna
uygulanmayan aşağıda belirtilen menkul sermaye
iratlarının 800 YTL’lik tutarı aşmaması halinde, bu
iratlar beyan edilmeyecektir.
- Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde
edilen faiz gelirleri,
- Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş
kuponlarının satışından elde edilen bedeller,
- İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk
etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında
alınan para ve ayınlar,
- Her çeşit senetlerin ıskonto edilmesi karşılığında
alınan ıskonto bedelleri,
- Her nevi alacak faizleri,
- Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye
iratları.
800 YTL’lik tutar bir istisna olmayıp, gelirin beyan
edilip edilmeyeceğine yönelik tespitte dikkate
alınacak bir haddir. Bu had yukarıda belirtilen
gelirlerin her biri için ayrı ayrı uygulanmayacak
olup, bu gelirler ile vergi kesintisine tabi olmayan
ve istisna uygulanmayan gayrimenkul sermaye
iratlarının toplam tutarı dikkate alınarak
hesaplanacaktır.
İNDİRİM ORANI UYGULANARAK BEYAN EDİLECEK MENKUL
SERMAYE İRATLARI HANGİLERİDİR?
Gelir Vergisi Kanununda bazı menkul sermaye
iratlarının enflasyondan arındırıldıktan sonra kalan
tutarlarının vergilendirilmesi öngörülmüştür.
Enflasyondan arındırmaya ilişkin indirim oranı 2005
yılı için %53,7 olarak belirlenmiştir.
2005 takvim yılında elde edilen menkul sermaye
iratlarından;
- Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu
Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan
menkul kıymetlerden sağlanan gelirler,
- Her nevi alacak faizleri,
- Menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan
kar payları,
indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
Beyanname verme sınırı olan 15 bin YTL’nin hesabında,
indirim oranı uygulanabilecek menkul sermaye
iratlarının tutarı, indirim oranı uygulandıktan sonra
kalan kısımlar itibariyle dikkate alınacaktır. Bu
durumda, başkaca beyanı gereken gelirlerin bulunmaması
halinde, indirim oranı uygulamasından yararlanabilecek
menkul sermaye iratlarından, gayri safi tutarları
toplamı 32.397,41 YTL’yi aşmayan tutarlar için yıllık
beyanname verilmeyecektir.
Ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için
indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.
DEVLET TAHVİLİ VE HAZİNE BONOLARINDAN ELDE EDİLEN
GELİRLERDE İSTİSNA UYGULAMASI NASIL OLACAKTIR?
26/07/2001-31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen
Devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri
ile elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar
toplamının 2005 yılında 174.033,88 YTL gelir
vergisinden istisna edilmiştir. İstisna kapsamına
giren söz konusu kazançlar için yıllık beyanname
verilmeyeceği gibi, diğer gelirler dolayısıyla
verilecek yıllık beyannameye de bu kazançlar dahil
edilmeyecektir.
2005 yılında elde edilen ve gayrisafi tutarı
(26/07/2001 tarihinden itibaren TL cinsinden ihraç
edilenler) 408.280,52 YTL’yi aşmayan Devlet tahvili ve
Hazine bonosu faiz gelirleri beyan edilmeyecektir.
İstisna, faiz gelirleri ile elden çıkarma dolayısıyla
elde edilen diğer kazançlar toplamına uygulanacaktır.
Bir gerçek kişinin, hem faiz hem de elden çıkarma
dolayısıyla elde ettiği kazancının bulunması ve gelir
toplamının istisna sınırını aşması halinde, istisnanın
hangi kazanca uygulanacağı serbestçe
belirlenebilecektir.
İstisna; faiz gelirleri açısından indirim oranı, elden
çıkarma dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar
açısından ise maliyet bedeli endekslenmesi
uygulandıktan sonra bulunan tutara uygulanacaktır.
İstisna, sadece gerçek kişilerce elde edilen kazançlar
yönünden geçerli olup, ticari işletmelere ait olan bu
tür gelirlere uygulanmayacaktır.
KAR PAYLARININ VERGİLENDİRİLMESİ VE BEYANI NASIL
OLACAKTIR?
Gerçek kişilerce, tam mükellef kurumlardan elde edilen
ve Gelir Vergisi Kanunu uygulaması bakımından kar payı
sayılan gelirler aşağıdaki gibidir:
- Her nev’i hisse senetlerinin kar payları,
- İştirak hisselerinden doğan kazançlar,
- Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen
kar payları.
Tam mükellef kurumlardan elde edilen ve yukarıda
sayılan kar paylarının yarısı gelir vergisinden
istisna olup, kalan tutar vergiye tabi gelir olarak
dikkate alınacaktır. Beyana tabi başka gelirlerin
bulunmaması halinde, gelir 15 bin YTL’yi aşıyor ise
beyan edilecektir.
Beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan gelir
vergisinden, kurum bünyesinde karın dağıtımı
aşamasında yapılan vergi kesintisinin tamamı mahsup
edilecektir. Söz konusu kesinti oranı, halka açık olan
ve olmayan tüm şirketler için %10 olarak uygulanmakta
olup, mahsup sonrası kalan tutar genel hükümler
çerçevesinde ret ve iade edilecektir.
Kurumların 31/12/1998 ve daha önceki tarihlerde sona
eren hesap dönemlerinde elde ettikleri kazançlarını
dağıtmaları halinde, gerçek kişilerce elde edilen bu
kar payları, tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname
ile beyan edilmeyecektir.
01/01/1999-31/12/2002 tarihleri arasında sona eren
hesap dönemlerine ilişkin olup, kurumlar vergisinden
istisna edilmiş kazançlar ile Gelir Vergisi Kanununun
Geçici 61 inci maddesi kapsamında vergi kesintine tabi
tutulmuş olan yatırım indirimi istisnasından
yararlanan kazançların dağıtılması halinde, gerçek
kişilerce elde edilen kar paylarının net tutarına elde
edilen kar payının 1/9’u eklendikten sonra bulunan
tutarın yarısı vergiye tabi gelir olarak dikkate
alınacaktır. Beyan edilen tutarın 1/5’lik kısmı
hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilecektir.
KİMLER BEYANNAME VERECEK?
2005 yılında beyan edilmesi gereken menkul sermaye
iradı elde edenler yıllık beyanname verecektir. Yıllık
beyanname ile beyan edilmesi gereken menkul sermaye
iratlarından bazılarına ilişkin bilgiler aşağıda tablo
halinde gösterilmiştir.
Bu tablo, mükelleflerin menkul sermaye iratları
dışında, beyanı gereken başkaca gelirlerinin olmadığı
varsayılarak hazırlanmıştır.
 |
 |
MENKUL KIYMETLER VE DİĞER SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI
1/1/2006 TARİHİNDEN İTİBAREN NASIL VERGİLENDİRİLECEK?
Menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının
elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde
edilen gelirler ile mevduat faizleri, repo gelirleri
ve özel finans kurumlarından elde edilen gelirler
banka ve aracı kurumlar vasıtasıyla tevkifat yapılmak
suretiyle tek bir oranda (%15)
vergilendirilecek olup, bu gelirler için tutarı ne
olursa olsun gerçek kişilerce yıllık ve münferit
beyanname verilmeyecektir. Diğer gelirlerin beyanı
halinde de bu gelirler beyannameye dahil
edilmeyecektir.
Ancak;
- 01/01/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş her
nevi tahvil ve Hazine bonoları ile Toplu Konut İdaresi
ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul
kıymetlerin elde tutulması veya elden çıkarılması
suretiyle sağlanan gelirler ile,
- 01/01/2006 tarihinden önce iktisap edilmiş
menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının
elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde
edilen gelirlerin,
vergilendirilmesinde yeni sisteme göre %15 oranında
tevkifat yapılmayacak olup, söz konusu gelirler
31/12/2005 tarihinde geçerli olan eski hükümlere
göre vergilendirilecektir.
YURT DIŞINDA YAŞAYAN VATANDAŞLARIMIZ HANGİ DURUMDA
BEYANNAME VERECEK?
Çalışma veya oturma izni alarak altı aydan daha fazla
bir süredir yurt dışında yaşamakta olan Türk
vatandaşları, Türkiye’de elde ettikleri vergi
kesintisine tabi menkul sermaye iratları için tutarı
ne olursa olsun beyanname vermeyeceklerdir. Bu
vatandaşlarımız Türkiye’de elde ettikleri ve vergi
kesintisine tabi tutulmamış menkul sermaye iratları
için beyanname vereceklerdir.
AİLE BİREYLERİNİN ELDE ETTİĞİ MENKUL SERMAYE
İRATLARININ BEYANI NASIL OLACAK?
Menkul sermaye iradı elde eden aile bireylerinin (eş
ve çocuk) beyanname verip vermeyeceği, her bireyin
kendi durumu önceki bölümlerde yapılan açıklamalar
çerçevesinde değerlendirilerek belirlenecektir. Beyan
edilmesi gereken herhangi bir gelirin varlığı halinde
beyanname, geliri elde eden aile bireyi adına
düzenlenerek imzalanacaktır.
Beyanname vermek zorunda olan kişinin küçük veya
kısıtlı olması ya da mümeyyiz olmaması hallerinde
beyanname, yine geliri elde eden adına düzenlenmekle
birlikte, bu kişiler adına veli, vasi veya bu kişileri
temsile yetkili kayyım tarafından imzalanacak ve hangi
sıfatla imzalandığı beyannamede belirtilecektir.
BEYANNAME NE ZAMAN VE NEREYE VERİLECEK?
1 Ocak- 31 Aralık 2005 döneminde elde edilen beyana
tabi menkul sermaye iratlarının 2006 yılının Mart
ayının (1 Mart – 15 Mart) onbeşinci günü akşamına
kadar verilecek gelir vergisi beyannamesi ile beyan
edilmesi gerekmektedir.
Beyanname mükellefin ikametgahının bulunduğu yer vergi
dairesine verilecektir.
KESİLEN VERGİLERİN MAHSUBU NASIL YAPILACAK?
Menkul sermaye iratları üzerinden kesilen vergilerden
beyannameye dahil edilen gelire isabet eden kısım,
beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup
edilecektir.
Kar paylarının beyan edilmesi durumunda ise, beyan
edilen tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisinden,
kar paylarının dağıtımı aşamasında kurum bünyesinde
yapılan vergi kesintisinin tamamı mahsup edilecektir.
BEYANNAMENİN DOLDURULMASINDA PARA BİRİMİ OLARAK
YENİ TÜRK LİRASI ESAS ALINACAKTIR.
2005 yılında elde edilen gelirler için 2006 yılında
verilecek gelir vergisi beyannamelerinin
doldurulmasında Yeni Türk Lirası para birimi esas
alınacaktır.
VERGİ NE ZAMAN VE NEREYE ÖDENECEK?
Beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi, 2006
yılının Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte
ödenecektir.
Hesaplanan vergi, mükellefin bağlı olduğu vergi
dairesine ödenebileceği gibi, vergi tahsiline yetkili
banka şubelerine de ödenebilecektir.
|
2005 TAKVİM YILI GELİRLERİNE
UYGULANACAK
VERGİ TARİFESİ
|
| 6.600 Yeni Türk
Lirasına kadar |
|
|
%20 |
| 15.000 Yeni Türk
Lirasının |
6.600 lirası için |
1.320 lira fazlası |
%25 |
| 30.000 Yeni Türk
Lirasının |
15.000 lirası için |
3.420 lira fazlası |
%30 |
| 78.000 Yeni Türk
Lirasının |
30 .000 lirası için |
7.920 lira fazlası |
%35 |
| 78.000 Yeni Türk
Lirasının fazlasının |
78.000 YTL lirası
için |
24.720 lira fazlası |
%40 |
KONUYA İLİŞKİN ÖRNEKLER
ÖRNEK 1: (26/07/2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden
İhraç Edilen Devlet Tahvili Faiz Gelirinin Beyanı)
Bay (A) 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan
Devlet tahvilinden 2005 yılında brüt 35 bin YTL
tutarında faiz geliri elde etmiştir. Elde edilen
Devlet tahvili faiz gelirine indirim oranı
uygulandıktan sonra kalan tutar [35.000 YTL– (35.000
YTL X %53,7) ] = 16.205 YTL
Söz konusu tahvilin ihraç tarihi 26/07/2001 tarihinden
önce olduğundan 174.033,88 YTL istisna da
uygulanmayacak olup, elde edilen gelir beyan sınırı
olan 15 bin YTL aştığından beyan edilecektir.
Bu durumda ödenecek vergi aşağıdaki gibi olacaktır.
|
Devlet tahvili faizi
........................................... |
: |
35.000 YTL |
İndirim oranına isabet eden tutar
(35.000 YTL x %53,7=) |
|
18.795 YTL |
İndirim oranına isabet eden tutar
(35.000 YTL x %53,7=)
................................. |
: |
16.205 YTL |
|
Hesaplanan vergi (ödenecek vergi)
.................. |
: |
3.781,5 YTL |
ÖRNEK 2: (26/07/2001 Tarihinden Önce Döviz
Cinsinden İhraç Edilen Devlet Tahvili (Eurobond) Faiz
Gelirinin Beyanı)
Bay (B), 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan
döviz cinsinden Devlet tahvilinden 2005 yılında 13 bin
YTL faiz geliri elde etmiştir.
Devlet tahvili faiz geliri sıfır oranda vergi
kesintisine tabidir.
Bay (B)’nin elde ettiği faiz geliri, döviz cinsinden
Devlet tahvilinden kaynaklandığı için bu gelire
indirim oranı uygulanmayacaktır. Devlet tahvili faiz
geliri, sıfır oranında vergi kesintisine tabi
olduğundan ve tutarı beyan sınırı olan 15 bin YTL’yi
aşmadığından yıllık beyanname verilmeyecektir.
ÖRNEK 3: (26/07/2001 Tarihinden Sonra İhraç Edilen
Devlet Tahvili Faiz Geliri ile İşyeri Kira Gelirinin
Beyanı)
Bayan (C), 2005 yılında ihraç tarihi 30/09/2004 olan
Devlet tahvilinden 400 bin YTL faiz geliri ile işyeri
olarak kiraya verdiği gayrimenkulundan 30 bin YTL brüt
kira geliri elde etmiştir. İşyeri için ödenen kira
bedelleri üzerinden 6.600 YTL’lik gelir vergisi
kesintisi yapılmıştır.
Bayan (C) işyeri kira geliri ile ilgili olarak götürü
gider yöntemini seçmiştir.
Bayan (C)’nin elde ettiği faiz geliri, Devlet tahvili
Türk Lirası cinsinden olduğu ve ihraç tarihi
26/07/2001 tarihinden sonraki bir tarihi taşıdığından
hem indirim oranı hem de istisna uygulanacak olup,
kalan tutar ile işyeri kira geliri tutarı 15 bin
YTL’lik beyan sınırını aştığı için Devlet tahvili faiz
geliri ve işyeri kira geliri beyan edilecektir.
| Hesaplama aşağıdaki
gibi olacaktır. |
|
|
| Devlet tahvili
faizi |
: |
400.000 YTL
|
| İndirim oranına
isabet eden tutar |
: |
214.800 YTL
|
| (400.000 YTL x
%53,7=) |
|
|
| Kalan Tutar |
: |
185.200 YTL
|
| (400.000 YTL-214.800
YTL) |
|
|
| İstisna |
: |
174.033,88 YTL
|
| Kalan tutar |
: |
11.166,12 YTL
|
| (185.200 YTL-174.033,88
YTL) |
|
|
| Gayrimenkul sermaye
iradı (işyeri) |
: |
30.000 YTL
|
| Götürü gider (%25) |
: |
7.500 YTL
|
| Safi kira geliri |
: |
22.500 YTL
|
| TOPLAM GELİR |
: |
33.666,12 YTL
|
| (11.166,12 YTL +
22.500 YTL =) |
|
|
| Hesaplanan vergi |
: |
9.203,14 YTL
|
| Kesinti Yoluyla
Ödenen Vergi |
: |
6.600 YTL
|
| Ödenecek Vergi |
: |
2.603,14 YTL
|
ÖRNEK 4: (26/07/2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden
İhraç Edilen Devlet Tahvili Faiz Geliri ile Birden
Fazla İşverenden Elde Edilen Ücret Gelirlerinin
Beyanı)
Bayan (D) 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş
olan Devlet tahvilinden 2005 yılında 60 bin YTL
tutarında faiz geliri elde etmiştir. Bayan (D) ayrıca
üç ayrı işverenden ücret geliri elde etmekte olup,
ücret gelirlerinin tamamı tevkif suretiyle
vergilendirilmiştir. (Yıl içerisinde tevkif
suretiyle ödenen vergilerin, hesaplanan vergiden
düşüleceği tabiidir.)
Ücret gelirleri aşağıdaki gibidir:
| Birinci işverenden
alınan ücret …………..: |
40.000 YTL
|
| İkinci işverenden
alınan ücret ……………: |
7.000 YTL
|
| Üçüncü işverenden
alınan ücret ………...: |
9.000 YTL
|
Birinci işverenden alınan ücret geliri hariç, diğer
ücretlerin toplamı 15 bin YTL beyan sınırını aştığı
için her halükarda ücret gelirleri beyan edilecektir.
Ayrıca, diğer gelir unsurlarıyla birlikte ücret
gelirinin de beyan edilmesi durumunda toplam vergiye
tabi gelir üzerinden genel tarifeye göre gelir vergisi
hesaplanacak daha sonra ise matrahın ücret gelirinden
teşekkül eden kısmına %5 oranında gelir vergisi
hesaplanarak ilk hesaplanan gelir vergisi tutarından
düşülecektir.
Bayan (D)’nin 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş
olan Devlet tahvili faiz gelirine indirim oranı
uygulandıktan sonra kalan tutarı [60.000 YTL – (60.000
YTL x %53,7) ]= 27.780 YTL olmaktadır. Söz konusu
tahvilin ihraç tarihi 26/7/2001 tarihinden önce
olduğundan 174.033,88 YTL’lik istisna uygulanmayarak
beyana dahil edilecektir.
Buna göre Bayan (D)’nin 2005 yılı beyanı aşağıdaki
gibi olacaktır.
| Devlet tahvili
faizi |
: |
60.000 YTL
|
| İndirim oranına
isabet eden tutar |
: |
32.220 YTL
|
| (60.000 YTL x %
53,7=) |
|
|
| Kalan Tutar |
: |
27.780 YTL
|
| (60.000 YTL –
32.200 YTL=) |
|
|
| Üç işverenden
alınan ücret geliri toplamı |
: |
56.000 YTL
|
| TOPLAM GELİR |
: |
83.780 YTL
|
| (27.780 YTL+56.000
YTL =) |
|
|
| Hesaplanan vergi |
: |
27.032 YTL
|
| Mahsup Edilecek
Ücret Vergisi |
|
2.800 YTL
|
| (56.000.000.000x %
5=) |
|
|
| Hesaplanan Vergi |
: |
24.232 YTL
|
ÖRNEK 5: (Kar Paylarının Beyanı)
Bay (E), tam mükellef bir kurum olan (Z) Anonim
Şirketinden 2005 yılında brüt 100 bin YTL tutarında
kar payı (temettü) elde etmiştir. Bu mükellefin
başkaca geliri bulunmamaktadır.
Elde edilen kar payı kurum bünyesinde %10 nispetinde
vergi kesintisine tabi tutulmuş olup, bu tutar 10 bin
YTL dir.
Bay (E)’nin elde ettiği kar payının yarısı gelir
vergisinden istisna olup, kalan yarısı 50 bin YTL dir.
Bu tutar beyan sınırı olan 15 bin YTL’yi aştığı için
beyan edilecektir. Kurum bünyesinde yapılmış olan
vergi kesintisinin tamamı hesaplanan vergiden mahsup
edilecektir.
Bu durumda, ödenecek vergi aşağıdaki gibi olacaktır:
| Kar payı |
: |
100.000 YTL
|
| İstisna tutarı |
: |
50.000 YTL
|
| (100.000 YTLx1/2=) |
|
|
| KALAN TUTAR |
: |
50.000 YTL
|
| Hesaplanan vergi |
: |
14.920 YTL
|
| Mahsup edilecek
vergi |
: |
10.000 YTL
|
| Ödenecek vergi |
: |
4.920 YTL
|
ÖRNEK 6: (26/07/2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden
İhraç Edilen Devlet Tahvili ve 26/07/2001 Tarihinden
Sonra TL Cinsinden İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz
Gelirlerinin Beyanı)
Bayan (F), 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş
Devlet tahvilinden 2005 yılında 25 bin YTL, 30/11/2004
tarihinde ihraç edilmiş olan Hazine bonosundan ise 380
bin YTL faiz geliri elde etmiştir.
Devlet tahvili faiz gelirine 26/07/2001 tarihinden
önce ihraç edilmesi nedeniyle sadece indirim oranı
uygulanacak olup, 174.033,88 YTL’lik istisnanın
uygulanması mümkün değildir. 26/07/2001 tarihinden
sonra ihraç edilmiş olan Hazine bonosu faiz gelirine
ise, hem indirim oranı hem de 174.033,88 YTL’lik
istisna uygulanacak olup, bu durumda hesaplama
aşağıdaki gibi olacaktır:
| Devlet tahvili
faizi |
:
|
25.000 YTL
|
| İndirim oranına
isabet eden tutar |
:
|
13.425 YTL
|
| (25.000 YTL x %53,7
=) |
|
|
| Kalan Tutar |
:
|
11.575 YTL
|
| (25.000 YTL –13.425
YTL =) |
|
|
| Hazine bonosu faizi |
:
|
380.000 YTL
|
| İndirim oranına
isabet eden tutar |
:
|
204.060 YTL
|
| (380.000 YTL x
%53,7 =) |
|
|
| |
|
|
| |
|
|
| Kalan tutar |
:
|
175.940 YTL
|
| (380.000 YTL –
204.060 YTL =) |
|
|
| İstisna |
:
|
174.033,88 YTL
|
| Kalan tutar |
:
|
1.906,12 YTL
|
| (175.940 YTL –
174.033,88 YTL =) |
|
|
| TOPLAM FAİZ GELİRİ |
:
|
13.481,12 YTL
|
| (11.575 YTL +
1.906,12 YTL =) |
|
|
Bayan (F)’nin 2005 yılında elde
ettiği faiz gelirleri toplamı beyan sınırı olan 15 bin
YTL’nin altında kaldığından beyan edilmeyecektir.
ÖRNEK 7: (26/07/2001 Tarihinden Önce İhraç Edilen
Dövize Endeksli Devlet tahvili Faiz Geliri ile
26/07/2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden İhraç Edilen
Hazine Bonosu Faiz Gelirlerinin Beyanı)
Bay (G), 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan
dövize endeksli Devlet tahvilinden 2005 yılında 40 bin
YTL, 26/07/2004 tarihinde ihraç edilmiş Türk Lirası
cinsinden Hazine bonosundan ise 450 bin YTL’lik faiz
geliri elde etmiştir.
Devlet tahvili faiz gelirine söz konusu tahvil dövize
endeksli olduğu için indirim oranı (%53,7)
uygulanmayacağı gibi, 26/07/2001 tarihinden önce ihraç
edilmesi nedeniyle 174.033,88 YTL’lik istisna da
uygulanmayacaktır.
Türk Lirası cinsinden olan Hazine bonosu faiz gelirine
ise hem indirim oranı hem de 174.033,88 YTL liralık
istisna uygulanacak olup, bu durumda hesaplama
aşağıdaki gibi olacaktır:
| Devlet tahvili
faizi |
:
|
40.000 YTL
|
| (Dövize endeksli) |
:
|
13.425 YTL
|
| Hazine bonosu faizi |
:
|
450.000 YTL
|
| (TL cinsinden) |
|
|
| İndirim oranına
isabet eden tutar |
:
|
241.650 YTL
|
| (450.000 YTL x
%53,7 =) |
|
|
| Kalan tutar |
:
|
208.350 YTL
|
| (450.000 YTL –
241.650 YTL =) |
|
|
| İstisna |
:
|
174.033,88 YTL
|
| Kalan tutar |
:
|
34.316,12 YTL
|
| (208.350 YTL –
174.033,88 YTL=) |
|
|
| TOPLAM FAİZ GELİRİ |
:
|
74.316,12 YTL
|
| (40.000 YTL +
34.316,12 YTL=) |
|
|
| Hesaplanan vergi
(ödenecek vergi) |
|
23.430,64 YTL
|
ÖRNEK 8: (26/07/2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden
İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Geliri ve Değer Artış
Kazancının Beyanı)
Bay (K), 02/02/2005 tarihinde iktisap ettiği
(20/10/2004 tarihinde ihraç edilmiş) Hazine bonosundan
500 bin YTL faiz geliri ile aynı bonoların 800 bin YTL
kısmının 10/06/2005 tarihinde 1.000.000 YTL elden
çıkarılmasından 200 bin YTL değer artış kazancı elde
etmiştir.
Bay (K)’nın elde ettiği menkul sermaye iradı (faiz
geliri) ile değer artış kazançlarına ilişkin Hazine
bonolarının ihraç tarihi 26/07/2001 tarihinden sonraki
bir tarihi taşıdığından 174.033,88 YTL liralık istisna
uygulanacaktır.
İstisna; faiz gelirleri açısından indirim oranı, elden
çıkarma dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar
açısından maliyet bedelinin (iktisap bedeli)
endekslenmesi uygulandıktan sonra bulunan tutara
uygulanacaktır.
| Tefe Oranları; |
2005 Ocak- 8.328,42 |
| |
2005 Mayıs-8.647,64 |
Bu durumda, Bay (K)’nın beyanı aşağıdaki gibi
olacaktır:
| Hazine bonosu faizi |
:
|
500.000 YTL |
| İndirim oranına
isabet eden tutar |
:
|
268.500 YTL |
| (500.000 YTL x
%53,7=) |
|
|
| Kalan tutar |
:
|
231.500 YTL |
| (500.000 YTL
–268.500 YTL =) |
|
|
| Elden çıkarma
bedeli |
:
|
1.000.000 YTL |
| Artış
katsayısı(8.647,64/8.328,42=) 1,0383 |
|
|
| Endekslenmiş
maliyet bedeli |
:
|
830.640 YTL |
| (800.000 YTL x
1,0383 =) |
|
|
| Değer artış
kazancı |
:
|
169.360 YTL |
| (1.000.000 YTL –
830.640 YTL =) |
|
|
| TOPLAM TUTAR |
:
|
400.860 YTL |
| (231.500 YTL
+169.360 YTL =) |
|
|
| İstisna |
:
|
174.033,88 YTL |
| Kalan tutar |
:
|
226.826,12 YTL |
| (400.860 YTL –
174.033.88 YTL =) |
|
|
| Hesaplanan vergi
(ödenecek vergi) |
:
|
84.250,45 YTL |
| |
|
|
Çözümlü Örnek:
Ekte yer alan Beyannamenin
doldurulmasında 7 No’lu örnek esas alınmıştır.
ELDEN VERİLEN YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİNİN
DOLDURULMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Beyanname;
¨KARBON KAĞIDI KULLANILMADAN iki örnek
doldurulacaktır. Fotokopi ile çoğaltılan beyannameler
kesinlikle kullanılmayacaktır.
¨Mavi veya siyah tükenmez kalem kullanılarak BÜYÜK
MATBAA HARFLERİ ile doldurulacaktır.
¨Kurşun kalem kesinlikle kullanılmayacaktır.
¨Her kutuya bir harf veya rakam yazılacaktır.
¨Silinti ve kazıntı yapılmayacak, beyanname
katlanmayacak ve buruşturulmayacak, okunaklı
düzenlemeye özen gösterilecektir.
¨Rakamlar arasına herhangi bir işaret konulmayacaktır.
BİLGİLER İLGİLİ ALANA SIĞDIĞI KADAR YAZILACAKTIR.
¨Sayısal ifadeler Romen rakamı ile yazılmayacaktır.
¨Alfabetik karakterler sola, sayısal karakterler sağa
yanaşık olarak yazılacaktır.
¨Kelimeler arasında bir karakter boşluk
bırakılacaktır.
¨Noktalama işaretinden sonra boşluk bırakılmayacaktır.
1- 4 No’lu alanlara kimlik bilgileri, nüfus cüzdanında
yazılı olduğu şekilde ve kısaltmadan aynen
yazılacaktır. Kimlik bilgilerinin ayrılan alana
sığmaması durumunda, isimler sığdığı kadarıyla
yazılacaktır.
5 No’lu doğum yeri alanına, İLÇE ADI YAZILACAKTIR.
İLÇENİN AYRI BİR ADI YOKSA İL ADI YAZILACAKTIR. KÖY VE
BUCAK İSMİ YAZILMAYACAKTIR.
6 No’lu uyruğu alanına, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı
olanlar T.C rumuzunu, başka ülke tabiyetinde olanlar
ise, ülkelerinin Uluslararası Trafik Kodunu
yazacaklardır.
7 No’lu alanda doğum tarihi gün, ay ve yıl olarak
belirtilecektir.
9 No’lu mesleği alanına mükellefin esas uğraş konusu
yazılacaktır. Birden fazla meslekle uğraş söz konusu
ise ağırlıklı olan yazılacaktır.
11-12 No’lu adres alanına mahalle, cadde / sokak
bilgileri yazılacak ve POSTA KODU muhakkak
belirtilecektir. Varsa telefon numarası alan kodu ile
birlikte yazılacaktır. Adres bilgileri açık bir
şekilde alanlara sığıyorsa kısaltma yapmadan
yazılacaktır. Alanlara sığmaması halinde anlaşılır
kısaltmalar yapılabilir.
7
NO'LU ÖRNEĞİN YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİ
7
NO'LU ÖRNEĞİN YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİ EKİ
